Tử Vi — Ngàn năm thương nhớ đất Thăng Long

Tử Vi Đẩu Số Toàn Thư gọi Tử Vi là “Trung Thiên chi tôn tinh, vi Đế tọa, chủ chưởng tạo hóa xu cơ.”

Hai chữ Đế tọa đã nói khá nhiều về Tử Vi. Tử Vi không nhất thiết phải là người giỏi nhất.

Khai phá chưa chắc bằng Phá Quân. Hy sinh chưa chắc bằng Thái Dương. Nhẫn nại, bao dung chưa chắc bằng Thiên Lương. Tính tiền chưa chắc bằng Vũ Khúc. Giữ của chưa chắc bằng Thiên Phủ. Xông pha quyết liệt lại càng chưa chắc bằng Thất Sát.

Nhưng Tử Vi có một cái tài khác: để những người ấy đứng được bên cạnh mình.

Vua mà tự mình ra trận giỏi hơn tướng, giữ kho giỏi hơn quan coi kho, tính toán giỏi hơn quân sư, việc gì cũng phải nhúng tay vào mới yên tâm thì chưa chắc đã là ông vua giỏi.

Tử Vi biết mình cần ai. Biết người nào có thể mở đường, người nào giữ thành, người nào cầm tiền, người nào cầm ấn. Biết có người rất giỏi nhưng không thể giao đại sự; có người nhiều khuyết điểm nhưng đặt đúng chỗ lại làm được việc lớn. Khó hơn nữa là dùng được người mạnh mà không sợ họ mạnh, dùng được người khác mình mà không bắt họ phải trở thành mình.

Bởi vậy Tử Vi rất cần quần thần.

“Vô Phụ Bật đồng hành, tắc vi cô quân, tuy mỹ ngọc bất túc.”

Ngọc có đẹp đến đâu, đặt 1 mình, (như không đi cùng mỹ nhân) thì cũng chẳng đáng kể

Cái hay của Tử Vi còn ở chỗ dung được cái mạnh của người khác rồi biến nó thành cái mạnh của cả cục diện.

Thất Sát vốn cương mãnh, quyết liệt. Nhưng “Đế giáng Thất Sát vi quyền.” Cái dữ gặp được người biết dùng thì thành quyền. Phá Quân vốn phá, nhưng một cơ nghiệp đến lúc cần đổi mới lại rất cần người dám phá. Vũ Khúc cứng nhưng giao việc tiền bạc lại có chỗ dùng. Thiên Tướng trọng quy củ thì trao ấn, giao quyền.

Cho nên Tử Vi không chỉ biết tập hợp người hiền lành, dễ bảo. Người đứng đầu giỏi còn phải dùng được cả những người khó dùng.

Đây mới là cái rộng của Tử Vi. Rộng không phải ai cũng chiều. Bao dung cũng không phải chuyện gì cũng bỏ qua. Cái rộng ấy là trong một cơ nghiệp có chỗ cho nhiều kiểu người, miễn là biết họ dùng vào đâu.

Bởi vậy Tử Vi thường có cái khí của người thích dựng thành một hệ sinh thái cho riêng mình. Không chỉ kiếm được bao nhiêu tiền, mà gây dựng được cái gì. Không chỉ bản thân có danh, mà phía sau mình có những ai. Không chỉ thắng một việc, mà sau việc ấy còn lại một tổ chức, một nền nếp, một cơ nghiệp.

Thiên Phủ có thể giữ rất tốt cái đang có. Tử Vi lại thường nghĩ đến chuyện cái đang có sẽ trở thành cái gì.

Một người Tử Vi đi qua một nơi thường muốn nơi ấy có trật tự hơn, có người phụ trách, có trên có dưới, có danh phận, có quy củ. Nhiều khi thành ra ôm việc, thích sắp đặt, thậm chí có phần sĩ diện và quan cách. Nhưng bỏ những biểu hiện ấy ra, bên dưới vẫn là một bản năng rất Tử Vi: muốn mọi thứ thành hệ thống để nó còn chạy được khi mình không có mặt.

Đó cũng là lý do Tử Vi quý Phụ Bật (SC:chỗ này Phụ Bật chỉ là hình ảnh ẩn dụ của các sao hội hợp về)

“Tử Vi Phụ Bật đồng cung, nhất hô bách nặc cư thượng phẩm.”

Một tiếng gọi, trăm tiếng thưa.

Nhưng “nhất hô bách nặc” không chỉ là oai. Nếu chỉ có quyền khiến người khác phải nghe thì chưa chắc đã có người thật lòng đi theo. Tử Vi đẹp nhất là khi người ta tụ về không phải vì sợ, mà vì tin rằng đứng quanh người này thì việc lớn có thể thành. Người có tài thấy mình có chỗ dụng tài. Người có chí thấy phía trước có việc để làm. Người yếu hơn cũng biết mình đang đứng ở đâu trong cả một cục diện.

Thành thử cái quý của Tử Vi không nằm hết ở bản thân Tử Vi. Nó nằm cả trong những con người mà Tử Vi quy tụ được quanh mình.

Nhìn một Tử Vi, nhiều khi đừng chỉ nhìn người ấy có gì. Hãy nhìn xem quanh người ấy là những ai, người giỏi có chịu ở lại không, người khác mình có cùng làm việc được không, lúc khó khăn còn bao nhiêu người đứng cạnh.

“Vô Phụ Bật đồng hành, tắc vi cô quân.”

Và đó cũng là chỗ đau của Tử Vi. Phá Quân có thể một mình mở đường. Thái Dương có thể một mình mà sáng. Thiên Lương có thể một mình giữ lấy điều mình tin. Nhưng vua mà chỉ còn một mình thì ngai vàng bỗng trở thành nơi cô độc nhất.

Cả đời Tử Vi thường lo chuyện dựng: dựng việc, dựng người, dựng danh, dựng nghiệp. Đến khi dựng được rồi mới phát hiện có những thứ không thể dùng quyền mà giữ.

Người từng theo mình rồi cũng có người rời đi. Người từng cùng mình gian khó chưa chắc còn cùng hưởng ngày thành tựu. Con cái lớn lên có đường của con cái. Cơ nghiệp rồi có người sau tiếp quản. Danh tiếng cuối cùng cũng là chuyện người đời kể lại.

Đến thân mình còn già.

Thế nên cá nhân tôi rất thích so sánh hình ảnh Tử Vi với câu trong bài thơ Nhớ Bắc của nhà thơ, tướng quân Huỳnh Văn Nghệ:

“Từ thuở mang gươm đi dựng nước,

ngàn năm thương nhớ đất Thăng Long.”

Cái hay nằm ở cả hai vế. Mang gươm đi dựng nước là chí của Tử Vi. Không cam lòng chỉ sống cho riêng mình, muốn làm nên một việc, dựng nên một cơ nghiệp, quy tụ một lớp người, để đời mình đi qua còn để lại một cái gì đó.

Nhưng thương nhớ đất Thăng Long lại là tình của Tử Vi. Đi càng xa càng nhớ nơi khởi đầu. Có càng nhiều người càng nhớ những người đầu tiên. Cơ nghiệp càng lớn càng nhớ căn phòng nhỏ thuở chưa có gì. Thành công càng lâu càng nhớ mấy người từng ngồi với nhau một đêm, chẳng tiền, chẳng quyền, chẳng danh phận mà vẫn tin nhau.

Người ngoài nhìn Tử Vi thường nhìn thấy cái ghế. Tử Vi nhiều khi lại nhớ những người đã cùng mình khi chưa có cái ghế ấy.

Nhà rồi sẽ cũ. Xe rồi sẽ hỏng. Thân rồi sẽ già. Danh vị rồi cũng có người thay.

Sau cùng, cái còn khiến người đứng đầu ngoảnh lại chưa chắc là mình từng đứng cao bao nhiêu.

Mà là trên đoạn đường dài ấy, mình đã dựng được việc gì, giữ được người nào, và đến cuối đường còn ai cùng mình nhớ về một thuở Thăng Long.