Tử Vi – Thiên Tướng: Lời người ra đi

“Một chiều anh bước đi…”

Có những cuộc ra đi bắt đầu từ lúc bước chân qua cửa. Cũng có cuộc ra đi bắt đầu sớm hơn nhiều: từ lúc xem lại trong nhà còn ai, việc nào giao cho ai, người nào nên đứng cạnh người nào, chỗ nào phải khóa, chỗ nào cứ để ngỏ. Cụ Đặng Trần Côn trong Chinh phụ ngâm tả người tráng sĩ lên đường:

“Giã nhà đeo bức chiến bào, Tiếng roi cầu Vị, độn vào gió thu.”

Đến lúc tiếng roi đã dội vào gió thu thì chẳng còn gì để bàn nữa — ý là bố cháu đã quyết được đường đi, đã thu xếp được hậu phương ở nhà.

Tử Vi – Thiên Tướng ở Thìn Tuất có cái hình tượng như vậy.

Toàn Thư gọi Tử Vi là “chủ chưởng tạo hóa xu cơ”. “Xu cơ” là cái then, cái trục khiến cả bộ máy chuyển động. Bởi vậy cái nhìn xa của Tử Vi không nên hiểu thành đoán được ngày mai sẽ xảy ra chuyện gì. Cái hay của nó nằm ở chỗ nhìn một việc mà thấy thêm mấy việc phía sau: dời người này thì chỗ ấy ai lấp, dùng người kia thì người nào sẽ bất mãn, đánh một trận thì sau trận ấy lấy ai giữ thành. Người khác nhìn nước cờ đang đi, Tử Vi thường đã nhìn tới lúc quân cờ ấy đứng ở đâu sau vài nước nữa.

Kinh Dịch có câu “Quân tử kiến kỷ nhi tác, bất sĩ chung nhật”: thấy cái mầm rất nhỏ của sự việc thì đã biết lúc nào cần hành động, chẳng đợi đến hết ngày.

Lại có câu “Quân tử tàng khí vu thân, đãi thời nhi động”: giữ sẵn cái khí dụng trong mình, đợi đúng thời rồi mới động.

Hai câu này y như là mô tả bản lĩnh của Tử Vi: không phải cứ nhanh tay là giỏi; lúc việc chưa đến đã chuẩn bị xong, đến lúc phải đi thì mới yên con bà tâm mà bước đi được.

Còn Toàn Thư gọi Thiên Tướng là “Tư tước chi tú, hóa khí viết Ấn, tá Đế chi vị”. Chữ Ấn 印 trước hết là ấn tín, con dấu của người được trao chức; tiếng Việt nói “trao ấn”, “cầm ấn”, “giữ ấn” cũng từ đó mà rộng ra thành quyền hạn, danh phận, chức trách và trách nhiệm. Có Ấn nghĩa là đã được giao một phần quyền của người trên để tự mình xử việc. Thế là, Thiên Tướng không phải người chạy theo vua để cầm cờ; đó là người vua có thể giao cả một phần công việc rồi quay lưng mà đi.

Hai tính chất riêng lẻ của 2 sao ấy ghép lại liền thành đặc trưng của người Tử Tướng.

Tử Vi nhìn xa, Thiên Tướng nhìn chu đáo. Tử Vi thấy thế cục, Thiên Tướng thấy chỗ vận hành. Tử Vi thường nghĩ xem việc này rồi sẽ dẫn tới đâu, Thiên Tướng lại biết hôm nay phải bắt đầu từ đầu mối nào. Thành ra người Tử Tướng thường không thích lao vào một việc chỉ vì cảm tính hoặc hiệu ứng đám đông, họ có xu hướng sắp xếp thứ tự, chuẩn bị người, của, giữ đường lui, để ý cả câu nói và danh phận.

Sách Đại Học của Nho gia có câu rất hợp với bộ đôi sao này: “Vật hữu bản mạt, sự hữu chung thủy, tri sở tiên hậu, tắc cận Đạo hĩ” — vật có gốc ngọn, việc có đầu cuối, biết cái gì trước cái gì sau thì đã gần Đạo. Tử Tướng làm việc hay ở chính chữ tiên hậu ấy. Có một số loại người rất thông minh nhưng việc nào cũng làm một nửa; còn người Tử Tướng chưa chắc lanh nhất phòng, nhưng đã nhận việc thường muốn biết đầu ở đâu, đuôi ở đâu, ai giữ đoạn ở giữa.

Bởi vậy lời nói của họ cũng thường chừng mực. Toàn Thư tả Thiên Tướng “ngôn ngữ thành thực, sự bất hư ngụy”. Ghép với cái uy của Tử Vi, người Tử Tướng khá dễ nhận ra bởi tính cách nói ít mà người khác vẫn nghe, không thích giải thích quanh co, càng ghét kiểu gặp việc thì lo tìm lý do trước khi tìm cách. Nói một câu là đã nghĩ xem câu ấy hướng mục tiêu về đâu; giao một việc là trong đầu đã có người chịu trách nhiệm.

Dĩ nhiên, mặt trái cũng từ đó mà ra: dễ thành kỹ tính, thích mọi thứ có vị trí, khó chịu khi người khác làm việc tùy hứng; lại thêm Tử Vi vốn có tự trọng, Thiên Tướng vốn cầm Ấn, nên hai bên gặp nhau cũng chẳng phải vua nói một câu, tướng cúi đầu ba cái.

Toàn Thư viết: “Đế tọa hợp chi tắc tranh quyền.” Một người biết mình có ngai, một người biết mình có ấn; phối hợp được thì rất mạnh, không phối hợp được thì ngay trong một con người cũng có lúc tự mình giằng co giữa “việc lớn phải thế” và “việc này phải đúng phép”.

Có lẽ bởi vậy mà Tử Vi – Thiên Tướng gặp nhau không thành một bộ đôi hoàn hảo. Khi kết nối với nhau (đồng cung, tam hợp, hay xung chiếu) chúng tuy không bao giờ cùng rơi vào Hãm. Cái thế ấy hợp với người làm việc hơn người hưởng việc: tài đủ dùng, quyền đủ làm, nhưng trong lòng luôn còn một bài tẩy dự phòng phải tính.

Ở trục Thìn – Tuất thì cái tài tính toán dự liệu ấy hiện ra gần như thành cả một bức tranh triều đình.

Hãy xem khi Tử Vi đem Thiên Tướng về đứng cùng mình; nhìn sang cung đối diện là Phá Quân. Nhưng đáng chú ý hơn là bầy đàn quần thần phía sau lưng: Nhật (Thái thượng hoàng) Nguyệt (Thái Hậu) đã vào tuổi cổ lai hy vẫn phải ngủ chung, Thiên Cơ, Cự Môn cũng phải ngồi chung; Liêm Trinh, Tham Lang tách nhau kẻ đi người ở, Đồng Lương cũng tách nhau. Những nhóm lợi ích khá gần tính cách bị chia cắt ra, mấy team vốn dễ trái ý lại được xếp cùng một chỗ.

Chuyện này mà viết thành sử cung đình thì đúng là vui!

Trước ngày xuất quân, Mr Vua chưa vội duyệt chọn ngựa tốt hay gươm sắc, lại đi đổi chỗ mấy ông trong triều trước đã: Hai ông vốn nói chuyện quá hợp thì cho mỗi người một ban; hai ông gặp nhau là có thể cãi từ giờ Thìn sang giờ Ngọ thì xếp chung một bàn, cãi cho hết rồi hãy làm gì khác: Nhật Nguyệt một sáng một tối phải cùng mâm. Cơ muốn ý kiến kế hoạch mới thế nào liền có Cự ngồi bên phản biện bàn lùi. Liêm với Tham vốn dễ bén nhau ở khoản tổ chức đàn đúm, giao lưu tình cảm, thì thôi, mỗi ông một nơi; Đồng với Lương, một trẻ một già dòng vương thất cũng chẳng để ngồi bàn chuyện tông miếu, thừa tự, mà xếp cho ông ở chân trời Tỵ còn ông kia về góc bể Hợi.

Đấy mới là cái nhìn xa trông rộng của Tử Vi. Không chỉ nghĩ tới chuyện mình đi đâu, mà nghĩ tới chuyện mình đi rồi thì những người ở lại sẽ thành thế nào.

Người hành đại sự sợ nhất không phải là kẻ địch mạnh. Mà là sau lưng mình đồng đội chơi ngu, quân lính dưới mình quá gần và dễ hợp nhau. Cùng thích một thứ, cùng ghét một người, lâu dần thành một tiếng nói; người đứng đầu đi xa một chút, tiếng nói ấy có thể thành cả một thế lực phản động không chừng!

Tử Vi không cần nghi ngờ từng người, chỉ cần đừng để bàn cờ mất thế cân bằng. Cho nên việc tách những cặp đồng khí, ghép những cặp dị tính, là một chiến lược tốt, rất đúng cái lối dùng người của Tử Tướng: Chẳng tin ai, chẳng tin sự bình yên kéo dài, chỉ tin vào sự hỗn loạn trong chính các nước cờ mình sắp đặt

Danh tướng Phạm Ngũ Lão viết: “Hoành sóc giang sơn cáp kỷ thu” — cắp ngang ngọn giáo giữ non sông đã mấy thu. Cái hay nằm ở chữ “kỷ thu”: không phải một trận nổi hứng, mà là nhìn việc trong một quãng dài. Tử Vi cũng có cái nhìn ấy. Một quyết định hôm nay mà ba năm sau mới thấy hậu quả, với người khác có thể là chuyện xa; với Tử Vi, ấy mới chính là phần đáng tính.

Bởi thế Thìn Tuất dù mang tên Thiên La – Địa Võng lại rất hợp để thấy bản lĩnh Tử Tướng. Lưới giăng khắp nơi thì kẻ nóng tính cứ thấy vướng dây là chém; người nhìn xa phải biết dây nào đang trói chân, dây nào lại đang giữ mái. Phá Quân đứng ở đối diện chính là sức ép ấy: ngoài kia có kẻ muốn phá thế, muốn mở đường bằng một cách hoàn toàn khác. Tử Vi lúc này chưa cô độc; Thiên Tướng vẫn ở cạnh, cái Ấn vẫn trong điện. Đã có người nhìn đại cục, lại có người biết cứ xử hài hòa cân bằng các mối, nên càng gặp việc rối càng dễ lộ ra tính cách của bộ này: bình tĩnh, tính trước, ít chịu làm bừa, đã động thì muốn việc sau đó còn đi tiếp được.

Còn khi Thiên Tướng đứng đối cung với Tử Vi thì xin để dành câu chuyện kỳ sau cho thế Tử Phá. Nhưng cứ bật mí trước: Sửu Mùi là lúc tranh tối tranh sáng. Và ở thời khắc nhập nhoạng ấy, Phá Quân đã vào tới Điện Thái Hòa. Kẻ vừa còn đứng ngoài thành nay đã mang gươm lại sát ngai vàng; Thiên Tướng, người cầm Ấn, lại bị đẩy ra phía đối diện. Không cần luận thêm nhiều cũng đủ thấy cục diện đã đổi: Tướng không mất tài, Ấn chưa mất, chỉ là người đáng lẽ đứng trong điện đã không còn ở trong điện nữa.

Chuyện Phá vào bằng đường nào, vì sao vua lại để Phá ngồi bên mình, xin đợi để bài sau khắc rõ!

Giờ hãy trở lại trục Thìn Tuất.

Ở đó Phá còn ngoài điện. Thiên Tướng còn bên vua. Nhật Nguyệt, Cơ Cự đã được xếp lại; Liêm Tham, Đồng Lương cũng đã tách ra. Mọi thứ chưa chắc yên, nhưng người ra đi đã có thể đi.

Lý Bạch từng có cái khí thế ra đi kiểu ấy: “Ngưỡng thiên đại tiếu xuất môn khứ” — ngửa mặt cười lớn bước ra cửa.

Tử Tướng không hẳn ngông đến thế. Trước lúc bước ra, e là còn ngoảnh vào xem một lượt: người nào làm việc nào, ở đâu, khi nào, còn bọn nào có cơ hội rảnh rỗi ngồi "nấu sói" tao không?

Xong rồi mới đi.

“Một chiều anh bước đi…”