Việc vẫn phải làm, nhưng lòng đừng mắc mãi vào một chỗ
應無所住而生其心
Trong 《Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật Kinh – 金剛般若波羅蜜經》 có câu:
「不應住色生心，不應住聲、香、味、觸、法生心，應無所住而生其心。」
Bất ưng trụ sắc sinh tâm, bất ưng trụ thanh, hương, vị, xúc, pháp sinh tâm; ưng vô sở trụ nhi sinh kỳ tâm.
Đại ý là: Không nên để tâm mắc vào những gì mình tiếp xúc, nắm giữ hay phân biệt; nên khởi tâm mà không cố chấp vào một chỗ nào.
Đây vốn là một câu mang nội hàm Phật học rất sâu, không thể giản đơn hiểu thành “chuyện gì cũng bỏ”. Nhưng nếu mượn nó để suy ngẫm về đời sống thì có một ý rất gần: việc đến vẫn ứng xử, người đến vẫn trân trọng, điều cần làm vẫn làm; chỉ đừng để lòng mình bị giữ mãi ở một việc đã qua.
Người học và làm nghề Huyền học nhiều khi cũng mệt ở chỗ ấy.
Không hẳn công việc hôm nay quá nhiều.
Mà trong lòng còn chứa quá nhiều chuyện của hôm qua.
Một lần từng luận sai vẫn nghĩ mãi.
Một khách hàng từng trách mình, vài năm rồi vẫn nhớ.
Một học viên từng rời đi, lâu lâu lại tự hỏi mình đã làm gì không đúng.
Một phương pháp đã bỏ nhiều năm để học, sau này phát hiện có chỗ chưa hợp lý nhưng vẫn tiếc nên không nỡ bỏ.
Một câu cổ thư chưa hiểu, cứ nhất định phải giải ngay cho bằng được.
Một giai đoạn vận hạn đã đi qua rồi nhưng trong lòng vẫn giữ nguyên cảm giác lo lắng của những ngày ấy.
Chiếc cốc đã đầy thì rót thêm chỉ tràn.
Trong lòng chất quá nhiều chuyện thì bước chân tự nhiên trở nên nặng nề.
Có những việc bản thân nó đã kết thúc từ lâu, nhưng mình vẫn kéo dài nó bằng cách nghĩ đi nghĩ lại.
Một ca tư vấn chưa tốt, xem lại để rút kinh nghiệm là cần thiết.
Nhưng đã tìm ra chỗ sai, đã sửa cách làm mà vẫn ngày nào cũng tiếc thì không còn giúp ích gì cho việc nghiên cứu.
Một học viên phản biện mình, nếu họ nói đúng thì sửa.
Nếu họ nói chưa đúng thì xem lại căn cứ rồi để đó.
Không cần mang cuộc tranh luận ấy trong đầu thêm vài tháng.
Một phương pháp từng bỏ nhiều công sức để học, nếu kiểm chứng thấy có vấn đề thì phân loại lại. Phần nào còn giá trị thì giữ, phần nào sai thì sửa, phần nào chưa rõ thì để ngỏ.
Không cần vì tiếc những năm trước mà tiếp tục giữ một điều mình đã biết là không còn phù hợp.
Nước quá đầy sẽ tràn.
Lòng quá đầy cũng khó yên.
Người ta thường nghĩ mình phải giữ thật nhiều mới không mất.
Nhưng có những thứ càng nắm chặt càng đau tay.
Một lời khen giữ quá lâu dễ thành tự mãn.
Một lời chê giữ quá lâu dễ thành oán giận.
Một dự đoán xấu giữ quá lâu dễ thành sợ hãi.
Một lần luận đúng giữ quá lâu dễ khiến mình nghĩ rằng phương pháp nào mình dùng cũng đúng.
Một người đã đi rồi mà trong lòng cứ muốn giữ lại thì chính mình mới là người không đi tiếp được.
Có những chuyện chỉ cần thay cách nhìn là con đường đã khác.
Cùng một cái hố trên đường, bước vòng qua thì nó chỉ là một chỗ phải tránh.
Đứng bên cạnh nhìn mãi, nghĩ mãi tại sao ở đây lại có hố, cuối cùng chính cái hố ấy giữ chân mình.
Một cơn gió thổi qua, để nó thổi thì chỉ thấy mát.
Cứ đứng chống lại gió, người mệt trước lại là mình.
Học Huyền học càng dễ mắc vào chuyện này vì chúng ta thường xuyên làm việc với quá khứ và tương lai.
Tử Vi nhìn lại những vận đã qua để kiểm chứng.
Rồi lại nhìn những vận chưa đến để dự liệu.
Phong Thủy xem một căn nhà hiện tại nhưng thường phải hỏi lại lịch sử xây dựng, thời điểm nhập ở, những việc từng xảy ra, rồi mới xét đến những thay đổi phía trước.
Nếu không cẩn thận, người nghiên cứu rất dễ sống trong chuyện đã qua hoặc chuyện còn chưa tới nhiều hơn trong việc đang ở trước mặt.
Khách hỏi:
“Năm sau có xấu không?”
Nghe một câu bất lợi rồi cả năm hiện tại đã bắt đầu lo.
Một người được nói rằng hôn nhân có một giai đoạn khó, từ hôm ấy mỗi lần vợ chồng bất đồng lại nghĩ: “Có phải vận ấy bắt đầu rồi không?”
Một chủ nhà nghe nói căn nhà có một điểm chưa tốt, từ đó chuyện công việc chậm, con ốm, vợ chồng cãi nhau đều đem quy về Phong Thủy.
Cái biết lúc ấy không còn giúp người ta sống rõ hơn.
Nó trở thành một chỗ để tâm mắc vào.
“Vô sở trụ – 無所住” nếu đem suy ngẫm theo hướng này rất đáng giá.
Biết Mệnh nhưng đừng mắc vào Mệnh.
Biết Vận nhưng đừng để tâm mình ở mãi trong một năm tốt hay một năm xấu.
Biết một căn nhà có điểm chưa thuận lợi thì sửa điều cần sửa, nhưng đừng từ đó nhìn mọi việc trong nhà qua một nỗi sợ.
Biết mình từng sai thì sửa, nhưng không cần vì một lần sai mà phủ nhận cả con đường mình đã đi.
Biết mình từng đúng cũng vậy. Đừng biến một trường hợp đúng thành lý do để tin rằng về sau mình sẽ luôn đúng.
Chuyện đã xong thì để nó xong.
Giống như chiếc cốc bẩn thì đem rửa.
Nhà có bụi thì quét.
Bàn làm việc bừa bộn thì dọn.
Trong đầu có những điều đã hết tác dụng cũng phải biết dọn lại.
Không phải xóa sạch ký ức.
Không phải quên hết kinh nghiệm.
Mà là giữ bài học, không nhất thiết phải giữ cả cảm xúc đi kèm với bài học ấy.
Một lần luận sai, giữ lại nguyên nhân vì sao sai.
Không cần giữ mãi sự xấu hổ.
Một lần bị khách phàn nàn, giữ lại điều cần sửa.
Không cần giữ mãi sự khó chịu.
Một phương pháp từng học vòng, giữ lại kinh nghiệm nhận biết con đường vòng.
Không cần ngày nào cũng tiếc thời gian đã mất.
Một người từng làm mình tổn thương, nếu đã hiểu được giới hạn của mối quan hệ thì bài học ấy đã đủ.
Không cần tiếp tục tranh luận với họ trong đầu nhiều năm sau khi họ đã đi khỏi cuộc sống của mình.
Hôm qua mặt trời đã lặn thì hôm nay không thể giữ lại buổi chiều hôm qua.
Cơn mưa ngày mai cũng chưa thể làm ướt mình hôm nay.
Nhưng con người lại rất hay lấy hai thứ ấy đặt vào hiện tại.
Một bên là tiếc quá khứ.
Một bên là lo tương lai.
Cuối cùng bữa cơm trước mặt ăn cũng không ngon.
Người bên cạnh nói gì cũng không nghe hết.
Cuốn sách đang mở cũng đọc không vào.
Lá số đang cần nghiên cứu lại bị che bởi những suy nghĩ chẳng liên quan.
Đó mới là điều đáng tiếc.
Trong 《Kim Cang Kinh》 còn có một câu rất nổi tiếng:
「過去心不可得，現在心不可得，未來心不可得。」
Quá khứ tâm bất khả đắc, hiện tại tâm bất khả đắc, vị lai tâm bất khả đắc.
Quá khứ, hiện tại, tương lai đều không phải những thứ có thể nắm giữ cố định trong tay.
Đem câu ấy trở lại đời sống thì có thể hiểu rất giản dị:
Ngày hôm qua đã đi.
Ngày mai chưa tới.
Việc mình thật sự có thể làm vẫn nằm ở chỗ đang đứng.
Có sách trước mặt thì đọc cho cẩn thận.
Có một lá số đang cần xem thì tập trung vào lá số ấy.
Có học viên đang hỏi thì nghe cho hết câu hỏi.
Có khách đang ngồi trước mặt thì đừng mang cảm xúc của người khách trước sang.
Có người trong nhà đang nói chuyện với mình thì đừng vừa nghe vừa nghĩ về một chuyện đã xảy ra từ mấy năm trước.
Ăn thì ăn cho ngon.
Ngủ thì ngủ cho đủ.
Làm việc thì làm từng việc.
Một vấn đề chưa giải quyết được hôm nay thì ghi lại, ngày khác xem tiếp.
Đời sống thực ra không cần lúc nào cũng phải rất lớn lao.
Buổi sáng dậy, pha một ấm trà.
Dọn lại bàn.
Đọc vài trang sách.
Làm xong một việc còn dang dở.
Ăn một bữa cơm nóng.
Có người hỏi thăm thì nghe họ nói.
Mệt thì nghỉ.
Việc nào đã hết thì đóng lại.
Đó cũng đã là một ngày sống tử tế.
Người đến thì tiếp cho tử tế.
Người đi thì tiễn cho bình thường.
Không phải ai từng học mình cũng phải đi với mình mãi.
Không phải khách nào từng tìm đến cũng phải trở thành khách lâu dài.
Không phải phương pháp nào mình từng học cũng phải dùng đến cuối đời.
Không phải điều nào từng tin cũng phải bảo vệ mãi.
Có tụ thì có tán.
Có đến thì có đi.
Có lúc rất hợp rồi sau đó không còn phù hợp cũng là chuyện bình thường.
Cố giữ tất cả mới là điều không bình thường.
Người làm nghề cũng nên có một khoảng trống trong lòng.
Khoảng trống ấy để tiếp nhận một kiến thức mới.
Để thừa nhận một điều mình chưa biết.
Để sửa một phương pháp cũ.
Để nghe một ý kiến khác.
Để một người mới bước vào mà mình không nhìn họ qua câu chuyện của người cũ.
Nếu trong lòng cái gì cũng đã được kết luận, cái gì cũng đã có đáp án, cái gì cũng nhất định phải như mình từng nghĩ thì học thêm rất khó.
Cái cốc đầy rồi.
Trà mới có ngon cũng không còn chỗ rót.
Vì vậy, buông không phải là mất.
Có lúc buông chính là dọn chỗ cho một điều khác tốt hơn bước vào.
Buông một cuộc tranh luận không còn ích lợi để có thời gian đọc sách.
Buông một phương pháp đã kiểm chứng không ổn để quay về nền tảng.
Buông một lần luận sai sau khi đã rút kinh nghiệm để còn đủ bình tĩnh xem những lá số tiếp theo.
Buông mong muốn mọi người đều hiểu mình để dành sức cho những người thật sự muốn học.
Buông một chút hơn thua để trong lòng còn chỗ cho nghiên cứu.
「應無所住而生其心。」Ưng vô sở trụ nhi sinh kỳ tâm.
Không mắc vào một chỗ, nhưng vẫn sinh tâm mà sống, mà làm.
Không phải bỏ hết.
Mà là việc nào đang ở trước mặt thì làm cho tốt.
Việc nào đã qua thì lấy bài học rồi để nó qua.
Người nào còn ở bên thì biết trân trọng.
Người nào đã đi thì đừng cố giữ bằng sự tiếc nuối.
Biết Mệnh nhưng vẫn sống cuộc đời của mình.
Biết Vận nhưng vẫn làm việc cần làm.
Biết được mất nhưng không để lòng bị được mất kéo đi mãi.
Tâm rộng ra một chút, hành lý tự nhiên nhẹ đi.
Và đôi khi con đường vốn không khó đến thế.
Chỉ là mình đã mang theo quá nhiều thứ đáng lẽ nên đặt xuống từ lâu.
Bài cùng tuyển tập
Đây là bài 20/51 trong tuyển tập Học và làm nghề tư vấn Huyền học.
- Bài trước: Đại xảo nhược chuyết, đại biện nhược nột
- Bài sau: Tự tri giả minh, tri túc giả phú
