Có vài người hiểu mình, vài chén trà nóng, ngày khó đến đâu cũng bớt nặng
君子之交淡若水
Trong 《Trang Tử · Sơn Mộc – 莊子·山木》 có câu:
「君子之交淡若水，小人之交甘若醴；君子淡以親，小人甘以絕。」
Quân tử chi giao đạm nhược thủy, tiểu nhân chi giao cam nhược lễ; quân tử đạm dĩ thân, tiểu nhân cam dĩ tuyệt.
Nghĩa là: Sự giao kết của người quân tử nhạt như nước; sự giao kết của kẻ tiểu nhân ngọt như rượu ngọt. Người quân tử tuy nhạt mà ngày càng thân, kẻ tiểu nhân tuy ngọt ngào nhưng rồi dễ đoạn tuyệt.
Chữ “lễ – 醴” ở đây là một loại rượu ngọt. Cái hay của câu này nằm ở chữ “đạm – 淡”: quan hệ thật sự bền chưa chắc phải lúc nào cũng nồng nhiệt, ngày nào cũng gặp, chuyện gì cũng phải nói. Có những người rất lâu không gặp, nhưng đến lúc mình gặp chuyện, một chén trà, một câu hỏi thăm cũng đủ thấy lòng ấm lại.
Cuộc sống dù khó đến đâu, bên cạnh còn vài chén trà nóng, một hai người thật sự hiểu mình, khóe miệng rồi cũng có lúc lại cười.
Đời sống giống như một chiếc nồi gang dùng lâu năm. Nấu nhiều rồi khó tránh khỏi có chỗ bám đen, phải thỉnh thoảng cọ rửa mới sạch. Lòng người cũng vậy. Đi qua nhiều năm, khó tránh khỏi chuyện được mất, người đến người đi, có lúc nhiệt tình với người khác nhưng đổi lại chỉ là mệt mỏi.
Có những người trước kia chuyện gì cũng nói với nhau, sau này gặp lại chỉ còn vài câu khách sáo.
Có người mình từng hết lòng giúp đỡ, đến một ngày mới nhận ra trong lòng họ chưa chắc coi chuyện ấy nặng như mình.
Có những mối quan hệ càng cố giữ lại càng trở nên gượng gạo.
Rồi người ta bắt đầu buồn.
Buồn vì người khác thay đổi.
Buồn vì mình đã sống thật lòng mà chưa chắc nhận lại được điều tương tự.
Buồn vì một người từng rất gần bỗng nhiên thành xa.
Nhưng có lẽ đến một lúc cũng phải hiểu: không phải mối quan hệ nào từng tốt đẹp cũng nhất định phải tốt đẹp mãi.
Người có lúc gần, lúc xa.
Duyên có lúc đến, lúc hết.
Cũng như trà trong chén, uống đến cuối rồi vẫn phải đặt xuống.
Nhiều người cứ nghĩ bạn bè thân thì phải thường xuyên gặp mặt, ngày nào cũng trò chuyện mới gọi là thân. Cứ nghĩ một mối quan hệ đã từng có thì phải giữ cho bằng được. Cứ nghĩ nhường một bước là mình thua, bỏ một chút thể diện là mình kém.
Cuối cùng càng cố nắm chặt, bàn tay càng trống.
Trong lòng lại càng bất an.
Thực ra, có những lúc lùi một bước mới là đi được tiếp.
Bỏ bớt một chút thể diện, đời sống tự nhiên dễ chịu hơn.
Bỏ bớt một chút danh tiếng hão, đầu óc cũng nhẹ hơn.
Một chiếc tủ cũ phải dọn bớt đồ không còn dùng thì mới có chỗ cho những thứ cần thiết.
Cuộc sống cũng vậy.
Có những việc đã qua thì để nó qua.
Có những người không còn phù hợp thì giữ một chút tình nghĩa rồi để mỗi người đi tiếp.
Không phải chuyện gì cũng cần một kết thúc thật rõ ràng.
Không phải ai rời đi cũng phải tìm cho ra ai đúng, ai sai.
Nhiều khi chỉ cần biết đoạn đường cùng nhau đã đến đó.
Thế là đủ.
Người học và làm trong Huyền học cũng vậy.
Có người từng là bạn học rất thân, sau này mỗi người theo một môn, một cách nghiên cứu khác nhau.
Có người từng cùng đọc sách, cùng bàn luận, rồi một ngày quan điểm dần khác.
Có người hợp để uống trà nói chuyện, nhưng chưa chắc hợp để cùng nghiên cứu.
Có người rất giỏi chuyên môn nhưng cách làm nghề lại khác với mình.
Không nhất thiết vì thế mà phải thành đối nghịch.
Đường ai người ấy đi.
Gặp nhau còn vui thì ngồi uống chén trà.
Có điều hay thì học nhau.
Có điều khác thì để khác.
Quan hệ giữa những người cùng học, cùng nghề nếu giữ được như vậy lại dễ bền hơn việc ngày nào cũng phải chứng minh ai thân hơn ai, ai đúng hơn ai.
Bạn bè cũng giống như một chén trà.
Không nhất thiết phải thật đậm.
Không nhất thiết ngày nào cũng uống.
Nhưng uống xong còn vị ngọt ở phía sau là được.
Có những người cả tháng, cả năm không gặp. Bình thường cũng chẳng hỏi han nhiều. Nhưng đến lúc mình có chuyện, chỉ cần nhắn một câu, người ấy vẫn ngồi xuống nghe hết.
Có hôm trời trở lạnh, họ chỉ nhắc:
“Nhớ mặc thêm áo.”
Có lúc mình đang rối, họ không cần giảng đạo lý, chỉ nói:
“Thôi, uống trà đã.”
Như vậy đã quý.
Người hiểu mình không nhất thiết phải đi bên cạnh mình mỗi ngày.
Có lúc chỉ cần khi mình thật sự cần, họ vẫn còn ở đó.
Cuộc đời đi lâu rồi mới thấy những quan hệ như vậy không nhiều.
Bởi vậy, nước mắt nên dành cho người biết thương mình.
Sự chân thành nên dành cho người biết quý nó.
Thời gian nên dành cho những người đáng để mình ngồi lại.
Còn những người mang đến một trận mưa rồi đi qua, nếu chuyện đã hết thì cũng nên học cách nhẹ lòng.
Không cần oán.
Không cần níu.
Càng không cần mỗi lần nhớ lại lại đem chuyện cũ ra làm mình buồn thêm một lần.
Đời sống vốn đã đủ nhiều việc phải lo.
Công việc.
Gia đình.
Cơm áo.
Sách còn chưa đọc hết.
Những điều muốn học còn rất nhiều.
Những người thật sự đáng quý bên cạnh mình cũng cần thời gian.
Đừng đem quá nhiều tâm sức cho những mối quan hệ đã không còn gì để giữ.
Ngày thường sống khéo một chút.
Sự chân thành để dành cho thiện ý.
Thời gian để dành cho người đáng ở bên.
Đầu óc để dành cho những việc thật sự cần suy nghĩ.
Người nghiên cứu càng cần như vậy. Một ngày chỉ có từng ấy giờ. Nếu phần lớn thời gian dùng để nghĩ người này nói gì về mình, người kia có còn quý mình không, cuộc tranh luận hôm trước ai thắng ai thua, thì sách nằm trên bàn vẫn chưa đọc.
Chuyện đáng nghiên cứu chưa chắc đã được làm.
Cuối cùng thứ mất đi lại là thời gian của chính mình.
Trời không phải ngày nào cũng nắng.
Nhưng buổi sáng đi ngang đầu ngõ vẫn có thể gặp mùi bánh vừa ra lò.
Một ngày đang mệt, ngồi cạnh cửa sổ vẫn có thể thấy một vệt nắng chiếu vào.
Một người bạn ghé qua, rót cho nhau chén trà nóng, nói vài câu chuyện chẳng quan trọng lắm, tự nhiên một ngày cũng bớt khó chịu.
Phúc nhiều khi không ở đâu quá xa.
Nó nằm trong những thứ nhỏ như vậy.
Có người để nói chuyện thật lòng.
Có một mái nhà để về.
Có một việc mình còn muốn làm.
Có vài cuốn sách vẫn muốn đọc.
Có lúc ngồi một mình mà trong lòng vẫn yên.
Như vậy đã là một phần rất đáng quý của cuộc sống.
Cuối cùng, cái vững nhất của một người không phải là bên cạnh lúc nào cũng có thật nhiều người.
Mà là mình biết chăm sóc cho cuộc sống của mình.
Ăn uống cho tử tế.
Ngủ nghỉ cho đủ.
Làm công việc của mình cho chắc chắn.
Học điều mình thật sự muốn học.
Gặp người đáng quý thì biết quý.
Gặp người phải đi thì biết để họ đi.
Có vài người hiểu mình thì giữ lấy.
Không cần quá nhiều.
「君子之交淡若水。」
Quân tử chi giao đạm nhược thủy.
Tình bạn bền nhiều khi không ồn ào.
Chỉ cần sau những ngày mệt mỏi, còn có một người có thể cùng mình ngồi xuống, rót một chén trà nóng.
Không cần hỏi quá nhiều.
Không cần giải thích quá nhiều.
Ngồi một lúc rồi mỗi người lại trở về với việc của mình.
Chén trà không quá đậm.
Nhưng uống xong, trong miệng vẫn còn vị ngọt.
Có lẽ đời sống đi qua nhiều mưa gió, giữ được vài mối quan hệ như thế đã là một cái phúc rất lớn.
Bài cùng tuyển tập
Đây là bài 23/51 trong tuyển tập Học và làm nghề tư vấn Huyền học.
- Bài trước: Cùng tắc biến, biến tắc thông, thông tắc cửu
- Bài sau: Nhân vô viễn lự, tất hữu cận ưu
