Có những đoạn đường, cuối cùng vẫn phải tự mình bước qua
天行健，君子以自強不息
Trong 《Chu Dịch · Càn quái – 周易·乾卦》, phần Tượng viết:
「天行健，君子以自強不息。」
Thiên hành kiện, quân tử dĩ tự cường bất tức.
Nghĩa là: Trời vận hành mạnh mẽ, không ngừng nghỉ; người quân tử noi theo đó mà tự mình cố gắng, không để sự tu dưỡng và tiến bước bị gián đoạn.
Có những đêm rất dài.
Ăn một miếng bánh ngọt cũng chẳng thấy ngon. Đi đến chỗ đông người vẫn thấy trong lòng trống trải. Người khác có thể ngồi bên cạnh, có thể an ủi, có thể nói vài câu khiến mình dễ chịu hơn, nhưng đến chỗ sâu nhất của nỗi mệt mỏi, cuối cùng vẫn chỉ có mình biết nó nặng đến đâu.
Những lúc ấy, câu “nghĩ thoáng ra một chút” nghe cũng chẳng giải quyết được gì.
Một cái ôm có thể làm ấm trong chốc lát.
Một cuộc trò chuyện có thể giúp lòng nhẹ hơn.
Nhưng không ai có thể sống thay đoạn đời ấy cho mình.
Có những lúc người lớn mệt mỏi đến mức chẳng còn muốn kể. Chỉ nằm im nhìn trần nhà, nghe tiếng đồng hồ chạy, trong đầu hết chuyện này sang chuyện khác. Ngoài cửa sổ vẫn tối, ngày mai vẫn còn công việc, nhưng trong lòng giống như có một khoảng trống bị gió lạnh thổi mãi vào.
Đau ở trên người mình, người khác nhìn vào nhiều khi chỉ thấy một đêm bình thường.
Bởi vậy, có những đoạn không thể cứ đứng đó chờ người khác mang đèn đến.
Phải tự lần tay tìm lấy que diêm.
Người học Huyền học cũng có những đoạn như vậy.
Có khi học mãi một vấn đề không thông.
Một cuốn sách đọc đi đọc lại vẫn chưa hiểu.
Một phương pháp đã dành rất nhiều công sức nhưng thực hành lại xuất hiện quá nhiều chỗ không khớp.
Có lúc học với Thầy mà vẫn còn những câu mình phải tự tìm.
Có lúc xung quanh rất nhiều người cùng học nhưng vấn đề mình đang nghiên cứu chẳng có ai quan tâm.
Có lúc đã làm nghề, gặp một trường hợp mình từng rất tự tin mà cuối cùng phải quay về xem lại gần như từ đầu.
Không phải lúc nào cũng có người chỉ cho mình ngay câu trả lời.
Người Thầy có thể chỉ đường.
Bạn học có thể trao đổi.
Sách có thể cho đầu mối.
Nhưng đoạn từ “nghe người khác nói” đến “chính mình thật sự hiểu” vẫn phải tự đi.
Đó cũng là một phần của việc học.
Có những ngày chỉ muốn đặt hết sách xuống.
Nhưng sáng hôm sau vẫn có thể dậy, pha một ấm nước, mở lại trang hôm qua đang đọc dở.
Chưa hiểu cả chương thì hiểu một đoạn.
Một câu chưa tra được thì ghi lại.
Một vấn đề chưa giải quyết được thì tạm để đó rồi làm phần mình có thể làm.
Không cần ngày nào cũng phải tìm ra một điều lớn.
Quan trọng là chân chưa dừng.
Nguyên văn có một hình ảnh rất thực tế: lòng có thể đang vỡ vụn, nhưng sáng ra đồng hồ vẫn reo.
Vẫn phải ngồi dậy.
Rửa mặt.
Mặc quần áo.
Đi làm.
Ăn một bát mì nóng.
Việc trong tay cứ làm từng việc.
Đường dưới chân cứ bước từng bước.
Nhiều lúc cách mình đi qua một giai đoạn khó khăn chẳng có gì lớn lao hơn thế.
Việc học cũng vậy.
Không phải cứ mất phương hướng là phải lập tức đổi môn.
Không phải học khó là phải tìm ngay một người Thầy khác.
Không phải một phương pháp gặp vấn đề là lập tức phủ nhận tất cả.
Trước hết cứ làm cho rõ từng việc nhỏ.
Mình đang mắc ở đâu?
Thiếu kiến thức nền?
Thiếu nguồn sách?
Đọc sai văn cảnh?
Chưa đủ trường hợp thực hành?
Hay cách mình học thực sự đã không còn phù hợp?
Tách được vấn đề ra thì một cái ngõ tưởng như cụt bắt đầu có chỗ để bước.
Học Tử Vi mắc ở Can Chi thì quay lại Can Chi.
Học Bát Tự mà tiết khí chưa chắc thì bổ sung lịch pháp.
Đọc Kinh Dịch mà chỉ nhớ lời giải nhưng không hiểu quẻ tượng thì quay lại phần căn bản.
Làm Lục Hào, Mai Hoa hay Kỳ Môn mà thực hành chưa đủ thì ghi lại từng trường hợp để đối chiếu.
Học Phong Thủy mà chỉ quanh quẩn trên bản vẽ thì phải đi thực địa.
Đọc cổ thư mà gặp đâu tin đó thì phải học cách kiểm tra nguồn.
Mỗi môn có cái khó riêng.
Nhưng cái khó thường không biến mất chỉ vì mình đứng yên.
Có một câu trong nguyên văn rất đáng giữ:
Thấp谷 không phải chỗ ở vĩnh viễn.
Đáy thấp chỉ là một đoạn đường hẹp mà có khi mình phải tự đi hết.
Ngày hôm nay chỉ tiến được một chút cũng được.
Đọc được vài trang cũng được.
Sửa được một lỗi cũng được.
Kiểm chứng được một trường hợp cũng được.
Viết lại được một đoạn mình từng hiểu sai cũng được.
Đi một bước vẫn là đi.
Có người học năm năm nhưng phần quan trọng nhất lại nằm trong một vài tháng họ từng rất bế tắc.
Bởi chính lúc ấy mới buộc phải nhìn lại cách học.
Có người làm nghề nhiều năm, sau một trường hợp thất bại mới bắt đầu ghi chép nghiêm túc.
Có người từng tin một hệ thống gần như tuyệt đối, đến lúc gặp đủ ngoại lệ mới bắt đầu đọc rộng hơn.
Có người từng nghĩ học thật nhiều môn là tiến bộ, sau vài năm mới hiểu rằng mình cần chọn lại một vài thứ để đào sâu.
Những đoạn khó ấy lúc đang trải qua thì chẳng dễ chịu.
Nhưng nếu chịu đi qua, chúng thường để lại một thứ rất thật.
Kinh nghiệm.
Không phải loại kinh nghiệm được kể bằng số năm.
Mà là kinh nghiệm của người đã từng mắc và biết cách tháo.
Từng sai và biết cách sửa.
Từng không biết đường rồi phải tự tìm đường.
Những cái khổ đã nuốt xuống lâu ngày trở thành một phần sức chịu đựng của mình.
Giống như người đi nhiều đường núi, chân không còn khỏe hơn tất cả mọi người, nhưng biết chỗ nào phải bước chậm, chỗ nào dễ trượt, lúc nào cần nghỉ.
Người có nhiều giờ bay trong nghề cũng vậy.
Không phải vì họ chưa từng gặp việc khó.
Mà vì đã gặp đủ nhiều để biết việc khó rồi cũng có cách xử lý.
Một lần luận sai không còn khiến họ phủ nhận toàn bộ khả năng của mình.
Một ý kiến phản bác không còn làm họ mất ngủ nhiều ngày.
Một cuốn sách khó không còn khiến họ vội kết luận rằng sách sai hay mình không học được.
Chưa hiểu thì để thêm thời gian.
Sai thì sửa.
Thiếu thì học.
Mệt thì nghỉ.
Rồi tiếp tục.
「天行健，君子以自強不息。」
Thiên hành kiện, quân tử dĩ tự cường bất tức.
“Tự cường” không phải lúc nào cũng phải tỏ ra mạnh mẽ.
Mệt vẫn có thể mệt.
Buồn vẫn có thể buồn.
Có lúc cũng cần ngồi xuống, nghỉ một ngày, uống chén trà, nói chuyện với một người hiểu mình.
Nhưng nghỉ để rồi đi tiếp, chứ không phải biến một đoạn thấp thành nơi mình ở mãi.
Có những ngày chẳng cần làm gì phi thường.
Chỉ cần sáng vẫn thức dậy.
Việc cần làm vẫn làm.
Sách cần đọc vẫn mở.
Người cần chăm sóc vẫn chăm sóc.
Một bước có một dấu chân.
Một đoạn có một bài học.
Cứ đi như thế, rồi một sáng nào đó nhìn lên mới nhận ra trời đã sáng từ lúc nào.
Những đoạn từng tưởng không thể qua được cũng đã nằm lại phía sau.
Và đến lúc quay đầu nhìn lại, thứ còn lại không chỉ là nỗi khổ mình từng chịu.
Mà còn là một người đã vững vàng hơn trước.
Trời rồi sẽ sáng.
Nhưng trước khi ánh sáng tới, việc của mình vẫn là bước tiếp.
Bài cùng tuyển tập
Đây là bài 26/51 trong tuyển tập Học và làm nghề tư vấn Huyền học.
- Bài trước: Trầm chu trắc bạn thiên phàm quá, bệnh thụ tiền đầu vạn mộc xuân
- Bài sau: Công dục thiện kỳ sự, tất tiên lợi kỳ khí
