Năm chặng, từ hiểu chữ Dịch tới gieo quẻ và luận quẻ. Kèm bài đọc trong kho nghiên cứu Học quán cho từng chặng.
Kinh Dịch là bộ sách khó vào bậc nhất trong cổ học phương Đông, phần lớn vì người mới thường bắt đầu sai chỗ: lao ngay vào tra 64 quẻ khi chưa hiểu quẻ được dựng lên từ đâu.
Dưới đây là thứ tự nên đi. Mỗi chặng có bài đọc trong kho nghiên cứu của Học quán.
Chặng 1 — Hiểu chữ "Dịch" nghĩa là gì
Trước hết phải biết bộ sách này bàn về cái gì. Chữ Dịch không chỉ có một nghĩa, và hiểu đủ các tầng nghĩa của nó là đã đi được một đoạn dài.
- Đại cương về Kinh Dịch
- Khái niệm về Dịch
- Ý nghĩa của Dịch
- Mối quan hệ giữa bất dịch, giao dịch và biến dịch trong Dịch học
Chặng 2 — Phân biệt Dịch kinh, Dịch truyện và Dịch học
Nhiều người đọc mãi không thông vì đang lẫn ba thứ khác nhau vào làm một: phần kinh văn cổ, phần truyện chú giải đời sau, và toàn bộ dòng học thuật phát triển từ đó.
Nắm được chỗ này thì khi đọc tài liệu sẽ biết mình đang đọc lời của ai, thuộc thời nào.
Chặng 3 — Nền tảng: âm dương, tượng và số
Đây là phần gốc. Quẻ chỉ là hình thức biểu đạt của âm dương; không nắm âm dương ngũ hành thì tra quẻ chỉ là học thuộc.
- Khái niệm về âm dương ngũ hành — phần 1
- Khái niệm về âm dương ngũ hành — phần 2
- Hà Đồ và Lạc Thư — nền tảng số của thuật số phương Đông
- Tượng và số trong Kinh Dịch
- Sự hình thành và phát triển học thuyết âm dương ngũ hành trong tư tưởng cổ đại Trung Quốc
Chặng 4 — Quái và hào
Đến đây mới nên học cấu tạo quẻ: tám quẻ đơn ba vạch chồng lên nhau thành 64 quẻ kép sáu vạch, và ý nghĩa vị trí của từng hào trong quẻ.
Học tám quẻ đơn cho thật thuộc trước. Thuộc tám quẻ đơn thì 64 quẻ kép chỉ còn là tổ hợp, không phải học thuộc từng cái.
Chặng 5 — Gieo quẻ và luận quẻ
Bây giờ mới tới phần thực hành. Bắt đầu từ bốn quẻ thuần — là những quẻ do một quẻ đơn tự chồng lên chính nó, nên tính chất thuần nhất và dễ nhận ra nhất:
Thực hành tại trang gieo quẻ Kinh Dịch — hỗ trợ cả Mai Hoa Dịch Số lẫn Lục Hào, có hiện quẻ chủ, hào động và quẻ biến.
Kho nghiên cứu của Học quán có bài riêng cho từng quẻ trong 64 quẻ; dùng trang tìm kiếm theo tên quẻ bạn vừa gieo được.
Ba lời khuyên khi mới gieo quẻ
- Hỏi việc rõ ràng, hỏi một lần. Cổ nhân dạy hỏi lần đầu thì báo, hỏi đi hỏi lại là nhàm, nhàm thì không báo nữa. Quẻ khó hiểu thì đọc kỹ hào động, đừng gieo lại.
- Đọc hào động trước khi đọc lời quẻ. Hào động chỉ chỗ đang chuyển của sự việc; bỏ qua nó là chỉ thấy hiện trạng mà không thấy chiều đi.
- Ghi lại rồi kiểm chứng. Ghi quẻ, ghi nhận định, ghi ngày. Vài tháng sau đọc lại mới biết mình đọc đúng được bao nhiêu phần.
Học rộng thêm
Sau khi vững Dịch, các môn dùng chung nền âm dương ngũ hành sẽ vào rất nhanh:
- Kỳ Môn Độn Giáp là gì — cách đọc một bàn Kỳ Môn
- Đại Lục Nhâm là gì — tứ khóa, tam truyền
- Khái quát về môn Lục Nhâm tiểu độn
- Lộ trình học Tử Vi Đẩu Số
- Nhập môn Tứ Trụ — Bát Tự
Bài do Học quán Sơn Chu biên soạn.