Quân tử vụ bản, bản lập nhi đạo sinh

Muốn đi đường dài, trước hết phải làm cho cái gốc đứng vững

君子務本，本立而道生

Trong 《Luận Ngữ · Học Nhi – 論語·學而》, Hữu Tử – 有子 nói:

「君子務本，本立而道生。」Quân tử vụ bản, bản lập nhi đạo sinh.

Nghĩa là: Người quân tử chăm vào cái gốc; cái gốc đã đứng vững thì con đường mới từ đó mà sinh ra.

Ngay sau đó, Hữu Tử nói đến hiếu đễ như cái gốc của Nhân. Trong cổ chú cũng giải chữ “bản – 本” là nền, là gốc; nền đã lập rồi thì phía sau mới có thể thành tựu lớn.

Đem câu ấy vào nghề Tử Vi, Phong Thủy hay nghiên cứu Huyền học lại thấy rất sát.

Người mới bước vào nghề thường sốt ruột. Muốn học nhanh, luận hay, sớm có khách, sớm được nhiều người biết đến. Thấy người khác đã tư vấn thì mình cũng muốn tư vấn. Thấy người khác đông khách thì mình cũng nóng lòng. Thấy người ta nói chắc như đinh đóng cột lại sợ nếu mình nói thận trọng quá sẽ bị cho là kém.

Cứ như thế rất dễ chạy nhanh hơn chính học lực của mình.

Nhưng nghề này không đáng ngại ở chỗ đi chậm.

Đáng ngại là cái gốc chưa chắc mà đã vội chạy thật nhanh.

Một năm chịu khó quay lại học căn bản, đọc sách, tra nguồn, kiểm chứng và thực hành nghiêm túc có thể chưa đem lại danh tiếng gì. Nhưng một năm ấy có khi giúp mình bớt được nhiều năm sửa sai về sau.

Quan trọng nhất là khi nói một điều, mình biết mình đang dựa vào đâu để nói.

Một câu luận đúng không chỉ vì mình “cảm thấy như vậy”.

Một phương pháp dùng được không chỉ vì đã thử vài lần thấy trúng.

Một khẩu quyết không tự nhiên thành chân lý chỉ vì nhiều người cùng nhắc lại.

Phải biết nguồn ở đâu, nguyên lý là gì, dùng trong phạm vi nào, đã kiểm chứng đến đâu.

Đó mới là cái gốc của người làm nghề.

Tư vấn Huyền học không phải cuộc thi xem ai đoán được nhiều hơn hay ai nói khiến khách giật mình hơn. Một câu nói có thể ảnh hưởng đến công việc, tiền bạc, hôn nhân, con cái, nhà cửa, thậm chí khiến một người mang theo nỗi lo trong nhiều năm.

Vì vậy điều mình chắc thì nói là chắc.

Điều mới chỉ có khả năng thì nói đúng mức khả năng.

Điều chưa đủ căn cứ thì chưa kết luận.

Nói một câu “chỗ này tôi chưa xác định được” không có gì đáng xấu hổ.

Ngược lại, biết mình chưa biết đôi khi còn khó hơn việc nói ra một dự đoán.

Phòng tư vấn đẹp, trang cá nhân nhiều người theo dõi, cách nói tự tin, những thuật ngữ khó, vài câu dự đoán khiến người nghe kinh ngạc đều có thể tạo ra dáng vẻ của một người làm nghề.

Nhưng đó vẫn chỉ là phần nhìn thấy bên ngoài.

Những thứ ấy không thay được học lực.

Không thay được kinh nghiệm.

Và càng không thay được cách mình đối xử với người đã đặt lòng tin vào mình.

Học càng sâu càng nên bớt nhu cầu phô diễn.

Lá số không phải chỗ để biểu diễn mình thuộc bao nhiêu sao.

Một căn nhà cũng không phải để cố tìm thật nhiều lỗi rồi làm chủ nhà sợ.

Xem xong mà người ta hiểu rõ tình thế hơn, biết việc gì nên làm, việc gì nên tránh, việc gì phải chờ, việc gì có thể tự mình thay đổi, như vậy đã là có ích.

Làm nghề còn phải học cách nói.

Có điều nhìn thấy nhưng chưa chắc đã cần nói hết.

Có điều phải nói nhưng phải nói đúng mức.

Có việc bất lợi phải cảnh báo, nhưng cảnh báo không có nghĩa là gieo sợ hãi.

Khách rất muốn nghe một câu chắc chắn cũng không có nghĩa mình phải chiều họ bằng một kết luận mà chính mình chưa đủ căn cứ.

Người tìm đến tư vấn thường là lúc trong lòng đang có việc.

Có người lo công việc.

Có người đang rối vì tiền bạc.

Có người khổ vì vợ chồng.

Có người lo con cái.

Có người chỉ muốn biết phía trước sẽ ra sao.

Lúc ấy lời của người tư vấn rất dễ được tin.

Chính vì vậy người tư vấn càng phải tỉnh táo hơn.

Nghề này cũng có một thứ rất dễ làm người ta say: cảm giác mình nhìn thấy điều người khác không nhìn thấy.

Luận đúng vài việc, khách khen.

Nói đúng một mốc, người nghe kinh ngạc.

Học viên gọi mình là Thầy.

Lâu ngày rất dễ từ chỗ “mình biết được một phần” thành “mình việc gì cũng biết”.

Từ tư vấn rất dễ bước sang quyết định thay khách.

Từ nhận xét rất dễ thành phán xét.

Từ được người khác tin rất dễ sinh ra cảm giác mình có quyền can thiệp quá sâu vào cuộc đời họ.

Đến đó là bắt đầu lệch khỏi cái gốc.

Một buổi tư vấn tốt không phải để khách càng ngày càng lệ thuộc vào người xem.

Xem xong, họ nên hiểu mình hơn, bình tĩnh hơn, biết rõ hoàn cảnh hơn và có khả năng tự đưa ra quyết định tốt hơn.

Nếu càng xem càng sợ, càng hỏi càng phụ thuộc, chuyện gì cũng phải quay lại hỏi Thầy, thì dù người tư vấn có đông khách đến đâu cũng nên xem lại cách mình đang làm.

Danh tiếng có thể đến nhanh.

Uy tín thì phải tính bằng năm.

Một vài ca luận hay chưa nói được nhiều. Phải xem sau năm năm, mười năm mình còn chịu đọc không; có còn sửa những điều từng hiểu sai không; nổi tiếng hơn có trở nên tùy tiện hơn không; đứng trước lợi ích có còn giữ được nguyên tắc ban đầu không.

Đó mới là chỗ nhìn ra cái gốc còn hay đã mất.

Bởi vậy, chưa đủ sức nhận một việc khó thì từ chối cũng chẳng có gì đáng ngại.

Chưa biết thì hỏi người biết hơn.

Luận sai thì sửa.

Một trường hợp cũ vài năm sau nhìn lại thấy mình từng hiểu chưa tới thì cứ thừa nhận là chưa tới.

Thỉnh thoảng cũng nên mở lại những ca mình từng tư vấn để xem:

Điều năm trước nói có thực sự đúng không?

Phương pháp ấy dùng lâu dài có ổn không?

Điều nào thực sự xuất phát từ cổ thư?

Điều nào là cách giải thích của môn phái?

Điều nào chỉ là kinh nghiệm riêng của chính mình?

Không thường xuyên xem lại, rất dễ lấy thứ mình đã quen làm thành thứ mình tin là chân lý.

Tử Vi, Phong Thủy cuối cùng vẫn là việc làm với con người.

Biết rất nhiều sao mà không hiểu tâm lý người thì vẫn có thể nói sai chỗ.

Thuộc rất nhiều khẩu quyết mà không hiểu đời sống thực tế thì vẫn có thể dùng sai.

Biết lý khí rất sâu mà bước vào một căn nhà không biết nhìn người đang sống trong đó thì Phong Thủy cũng dễ thành một mớ công thức.

Cho nên mới vào nghề, chậm một chút không sao.

Học cho chắc.

Làm cho cẩn thận.

Nói điều có căn cứ.

Điều chưa biết thì tiếp tục học.

Việc vượt quá khả năng thì biết dừng.

Chưa cần vội trở thành một “Thầy”.

Trước hết hãy trở thành một người mà khách có thể yên tâm ngồi xuống để nói chuyện, và học viên có thể tin rằng điều mình đang dạy cho họ là thứ chính mình đã học, đã nghĩ và đã kiểm chứng nghiêm túc.

「君子務本，本立而道生。」Quân tử vụ bản, bản lập nhi đạo sinh.

Cái gốc đứng được rồi thì con đường phía sau mới có chỗ để đi.

Danh tiếng, nếu có, nên là thứ đến sau.

Khách hàng, học viên, vị trí trong nghề cũng nên là thứ đến sau.

Còn cái đi trước vẫn phải là học lực, phương pháp, trách nhiệm và cách làm nghề.

Gốc chưa vững mà cành đã muốn vươn thật xa thì chỉ cần một trận gió lớn là biết cây đứng được đến đâu.

Vì vậy, muốn đi đường dài với nghề Huyền học, trước hết vẫn là:

Vụ bản – 務本.

Chăm cho cái gốc trước.