CÁCH NHÌN NHẬN, KHẢO SÁT VÀ LỰA CHỌN NHÀ Ở, VĂN PHÒNG THEO PHONG THỦY CHO NGƯỜI MỚI

(Thầy Chu Định Sơn biên soạn)

Nói thật, rất nhiều người khi đi tìm nhà ở hoặc tìm văn phòng là đã sai ngay từ câu hỏi đầu tiên. Vừa nghe có chỗ nào đó là hỏi ngay: hướng gì, có hợp tuổi không, có phạm gì không, có bị đường đâm không. Những câu ấy không phải sai. Nhưng nó là câu hỏi của đoạn sau, không phải câu hỏi mở đầu. Mở đầu mà đã đi vào đó thì rất dễ lạc.

Vì sao? Vì phong thủy trong chuyện chọn nơi ở, nơi làm việc, nếu hiểu đúng, nó không phải là chuyện nhặt vài lỗi rồi phán tốt xấu. Nó là chuyện nhìn tổng thể một môi trường. Nơi ấy có đáng sống không. Có đáng làm việc không. Có nuôi được người không. Có nuôi được việc không. Có làm cho đời sống, tinh thần, quan hệ và công việc ổn hơn không.

Chúng tôi vẫn nghĩ thế này: phong thủy trước hết là một cách nhìn. Không phải là một mớ mẹo. Không phải là một bộ kiêng kỵ. Càng không phải cứ thấy cái gì hơi lạ là gán cho nó thành xấu.

Cổ nhân trong Trạch Kinh nói rất gọn mà sâu sắc: “夫宅者，乃是陰陽之樞紐，人倫之軌模。” Nghĩa là nhà ở là đầu mối của âm dương, là khuôn mẫu của đời sống con người. Rồi nói tiếp: “故宅者，人之本。” Nhà là cái gốc của con người. Hai câu này đọc kỹ sẽ thấy, người xưa không xem nhà cửa là chuyện nhỏ. Nhà không chỉ để trú thân. Nó là cái nền để người sống, học hành, làm việc, dưỡng thân, gây dựng gia đạo, gây dựng sự nghiệp. Nền mà lệch thì về sau rất vất vả. 

Cũng cùng tinh thần ấy, trong Táng Thư, Quách Phác, mở đầu bằng câu: “葬者乘生氣也。” Có thể hiểu là: việc táng là phải giữ lại được sinh khí. Ngay sau đó lại giải tiếp: “生氣即一元運行之氣，在天則周流六虛，在地則發生萬物。” Sinh khí là khí vận hành của nhất nguyên; ở trên trời thì lưu chuyển khắp nơi, ở dưới đất thì làm phát sinh vạn vật. Chúng tôi không bàn ở đây chuyện âm trạch hay dương trạch, mà chỉ mượn cái tinh thần ấy để thấy rằng phong thủy gốc của người xưa luôn xoay quanh chữ khí: chỗ nào có sinh khí, chỗ đó mới nuôi được người và nuôi được việc. 

Cho nên, nếu nói ngắn lại bằng ngôn ngữ hôm nay, chọn nhà hay chọn văn phòng theo phong thủy là chọn một nơi có nền khí trường tương đối ổn, có hình thế tương đối thuận, có công năng phù hợp, và có khả năng nâng đỡ con người trong đời sống thực tế. Nghe thì đơn giản, nhưng muốn làm đúng thì phải có trình tự. Không thể vừa đến nơi đã vội cầm la bàn rồi hỏi hợp hướng hay không.

1. Trước khi xem phong thủy, phải biết mình đang đi tìm cái gì?

Đây là bước tưởng đơn giản nhưng rất nhiều người bỏ qua. Đi tìm nhà để ở hay để đầu tư? Nếu để ở, là ở ngắn hạn hay lâu dài? Ở một mình, ở gia đình nhỏ hay gia đình nhiều thế hệ? Cần yên tĩnh là chính, hay cần tiện đi lại? Cần gần trường học cho con, gần bệnh viện cho bố mẹ, hay gần trung tâm làm việc? Nhà đó là nơi nghỉ ngơi, là nơi gây dựng đời sống gia đình, hay còn kiêm luôn tiếp khách, làm việc, kinh doanh?

Tìm văn phòng cũng vậy. Văn phòng này để làm hình ảnh đối ngoại, để gặp khách, để trưng bày, để giao dịch, hay chỉ để bộ máy chạy bên trong? Công ty đông người hay ít người? Cần mặt tiền lớn hay chỉ cần vận hành hiệu quả? Cần không gian sáng tạo, trao đổi liên tục, hay cần nơi yên, kín, chắc, để làm việc tập trung?

Không rõ nhu cầu mà đi xem phong thủy thì gần như chắc chắn sẽ sai. Vì lúc ấy mình không có tiêu chí gốc. Thấy chỗ nào cũng có vẻ được, mà cuối cùng lại không chốt nổi; hoặc chốt xong rồi dùng mới thấy vênh.

Phong thủy chân chính không tách khỏi công năng. Một nơi mà công năng dùng không hợp thì khó gọi là tốt, cho dù có vài chỉ dấu đẹp đến mấy.

2. Đừng nhìn từng căn quá sớm. Hãy nhìn khu vực trước.

Người mới hay bị cái bẫy này. Xem trên mạng thấy một căn đẹp, giá vừa tầm, ảnh chụp sáng sủa, thế là tập trung hết vào căn đó. Nhưng thực ra, trước khi nhìn căn, phải nhìn cái nền lớn mà nó đang nằm trong đó.

Khu vực ấy là khu vực như thế nào? Đang phát triển hay đang xuống? Dân cư ổn hay quá phức tạp? Giao thông thuận hay hỗn loạn? Môi trường sạch hay ô nhiễm? Quanh đó là trường học, công viên, khu dân cư văn minh, hay là xưởng, bãi xe, quán nhậu, chợ cóc, công trường, nguồn tiếng ồn và nguồn khí tạp ? Chỉ riêng cái nền ấy thôi đã quyết định rất nhiều rồi.

Nhà ở mà nằm trong vùng quá tạp thì người ở khó yên. Văn phòng mà đặt ở chỗ quá khuất, quá khó tìm, giao thông quá bất tiện thì khách ngại đến, nhân sự ngại đi, vận hành cũng vất vả.

Sách Táng Thư có câu: “五氣行乎地中，發而生乎萬物。” Năm khí vận hành trong đất rồi phát ra mà sinh ra vạn vật. Câu này nếu đọc theo lối ứng dụng thì có thể hiểu đơn giản thế này: môi trường không đứng yên. Nó luôn có dòng vận hành của nó. Chọn nơi chốn là phải nhìn được dòng vận hành ấy. Chỗ nào sinh được người, sinh được việc, sinh được sinh khí thì mới đáng xét tiếp. 

Bởi vậy, đi xem nhà hay văn phòng, đừng chỉ đứng trong nhà nhìn tường, trần, nội thất. Phải đi ra ngoài. Đi một vòng quanh khu vực. Đứng ở đầu ngõ, cuối ngõ. Nhìn đường lớn, đường nhỏ. Nghe tiếng ồn. Xem xe cộ. Xem người qua lại. Xem hàng quán xung quanh. Xem ánh sáng ban ngày và ban tối.

Có những nơi ban ngày nhìn rất ổn, tối đến mới thấy ồn ào, lộn xộn. Có nơi buổi sáng dễ chịu nhưng chiều nắng gắt, hầm nóng, bức bối. Có nơi nhìn ảnh thì đẹp nhưng đến thực địa mới biết vào ra rất khó, chỗ đỗ xe bất tiện, hàng xóm xung quanh phức tạp.

Phong thủy mà không chịu đi thực địa, chỉ ngồi nhìn ảnh và hỏi hướng, thì rất dễ đoán sai.

3. Khảo sát phong thủy không phải là đi tìm “lỗi”, mà là đọc “thế”.

Đây là chỗ chúng tôi thấy nhiều người mới bị ảnh hưởng bởi các nội dung quá đơn giản trên mạng. Cứ đi xem nhà là chăm chăm nhặt lỗi: đây là ngã ba đâm, kia là góc nhọn chiếu, kia là cột điện, kia là số nhà xấu, kia là cửa đối cửa. Nhìn đâu cũng thấy lỗi. Cuối cùng thành ra không dám chọn gì cả.

Theo chúng tôi, người mới không nên học kiểu ấy. Phải học nhìn thế trước. Thế ở đây là cái dáng tổng thể, cái thế đứng, thế đón nhận, thế bị ép hay được mở, thế của đường sá, thế của mặt tiền, thế của trước sau, trái phải.

Một căn nhà hay một văn phòng, nhìn từ ngoài vào, phải tự hỏi mấy câu rất căn bản:

Phía trước có thoáng không? Cái thoáng ấy có thật sự giúp đón nhận khí không, hay chỉ là một khoảng trống lộn xộn? Mặt tiền có sáng sủa, rõ ràng, dễ nhận diện không? Lối vào có thuận không? Hay vừa bước vào đã có cảm giác xộc, gắt, bị ép? Công trình có quá méo lệch không? Có khuyết hãm nặng không? Có bị kẹp giữa các khối quá lớn không? Có bị vật thể lớn, góc nhọn, luồng đường, cầu vượt hay áp lực giao thông đè trực diện quá mạnh không?

Đây mới là phần gốc của khảo sát hình thế.

Phải nói luôn, không phải cứ gặp một dấu hiệu gọi là “xấu” là bỏ ngay. Phong thủy không thô như thế. Phải xem mức độ nặng nhẹ. Có cái nghe tên rất ghê nhưng tác động không lớn. Có cái không ai gọi tên là lỗi, nhưng ở vào mới thấy bí bách, ngột ngạt, khó chịu, mất ngủ, làm việc không tập trung. Cái đáng sợ nhất không phải là lỗi “có tên”, mà là một tổng thể yếu mà người xem không đọc ra.

Cho nên, học phong thủy để chọn nơi chốn, thực ra là học cách đọc thế yếu – thế mạnh, chứ không phải học thuộc một danh sách điều cấm kỵ.

4. Sau “thế” mới đến “khí” – phần không nhìn bằng mắt mà phải cảm bằng toàn bộ thân tâm.

Nhiều người nghe chữ “khí” là thấy mơ hồ. Nhưng thật ra nếu nói dễ hiểu thì khí không phải thứ gì quá bí hiểm. Nó biểu hiện rất cụ thể.

Bước vào một căn nhà, mình thấy dễ thở hay bí? Thấy sáng dịu hay chói gắt? Thấy yên mà dễ chịu, hay yên mà lạnh, trống và vô hồn? Gió có lưu thông vừa phải hay lộng quá? Không khí có khô ráo không hay ẩm nặng? Mùi có ổn không? Độ ồn nền có chấp nhận được không? Đi từ cửa vào trong có thấy liền mạch không hay bị đứt đoạn, gắt, xộc, rối?

Đó chính là đang cảm khí.

Nhà ở cần khí ổn. Sạch, sáng vừa phải, thoáng nhưng không lộng, yên nhưng không âm u, kín vừa đủ để người ta nghỉ, để trẻ con học, để người già ngủ, để cả nhà ăn uống, sinh hoạt và nói chuyện với nhau.

Văn phòng thì khác. Văn phòng cần khí sáng hơn, động hơn, rõ ràng hơn, nhưng vẫn phải có độ ổn. Nếu quá tù thì trì trệ. Nếu quá xung tán thì khó tụ người, tụ việc. Nhân sự ngồi không yên. Khách bước vào cũng không có cảm giác tin cậy. Bộ máy khó mà chạy mượt.

Cho nên, chúng tôi hay nói nôm na thế này: nơi tốt là nơi có khí vào được, ở lại được và vận hành được. Chứ không phải khí vào ầm ầm rồi tạt đi mất, hoặc đóng chặt bí bách đến mức khí không sống nổi.

5. Nhà ở và văn phòng giống nhau ở nguyên lý, nhưng khác nhau ở trọng tâm.

Đây là điểm người mới rất hay nhầm.

Nhà ở lấy an cư làm gốc. Nghĩa là ổn định, nghỉ ngơi, nuôi dưỡng, hồi phục, hòa hợp. Bởi vậy, các yếu tố như độ yên, độ riêng tư, sự sạch sẽ, ánh sáng vừa phải, chất lượng giấc ngủ, sự thuận tiện của sinh hoạt hằng ngày rất quan trọng.

Văn phòng lấy vận hành làm trọng. Nghĩa là giao thông, tiếp cận, tổ chức công việc, phối hợp nội bộ, tiếp khách, tạo niềm tin, duy trì hiệu quả. Cho nên các yếu tố như nhận diện, mặt tiền, lối vào, dòng di chuyển, phân khu chức năng, sự bao quát và khả năng phối hợp lại quan trọng hơn.

Cùng một mặt bằng, có thể rất hợp để làm văn phòng nhưng không hợp để ở. Ví dụ mặt tiền đẹp, giao thông tốt, khách dễ tìm, nhưng tiếng ồn lớn, dòng xe mạnh, thiếu riêng tư. Ở sẽ mệt nhưng làm văn phòng lại được.

Ngược lại, có những nơi ở rất tốt vì yên, kín, ổn định, nhưng nếu đem làm văn phòng thì quá khuất, khó tìm, thiếu năng lượng và thiếu khả năng tiếp cận.

Nếu không phân biệt được hai cái này, người xem rất dễ đánh giá sai.

6. Công năng mới là thứ quyết định phong thủy đi vào đời sống được hay không? 

Chúng tôi nói thật, nhiều người nhắc phong thủy là nghĩ ngay đến cửa, bàn, bếp, hướng, gương, cây, đá, vật phẩm. Những thứ đó có vai trò của nó. Nhưng nếu công năng đã sai từ đầu thì mấy thứ ấy chỉ chữa phần ngọn.

Một căn nhà ở mà cửa vào xộc thẳng, giao thông trong nhà rối, phòng khách tối, bếp bí, phòng ngủ ồn, vệ sinh đặt phá bố cục, không có chỗ cho gia đình ngồi với nhau, thì ở lâu sẽ bất ổn. Dù có treo gì, đặt gì, xoay gì, cũng chỉ là xử lý vụn.

Văn phòng cũng thế. Nếu khu tiếp khách không ra khu tiếp khách, khu làm việc chung bí và rối, người đứng đầu không có chỗ ngồi đủ ổn định, tài chính – hồ sơ – hành chính đặt lung tung, đường đi chồng chéo, bộ phận này đè bộ phận kia, thì hiệu quả vận hành chắc chắn không cao.

Phong thủy ứng dụng phải đi cùng công năng.

Nhà ở thì phải hỏi: sống ở đây có thuận không? Đi lại trong nhà có thuận không? Bếp có dùng được không? Phòng ngủ có yên không? Ánh sáng có ổn không? Cả nhà có điểm tụ không?

Văn phòng thì phải hỏi: khách đến có thuận không? Nhân sự ngồi có ổn không? Các bộ phận phối hợp có thuận không? Người đứng đầu có vị trí đủ chắc không? Có chỗ đệm cho trao đổi nội bộ không? Có chỗ nào đang gây cản trở luồng vận hành không?

Không trả lời được những câu ấy mà chỉ nói chuyện hợp tuổi, hợp hướng thì là chưa đi vào chỗ cần đi.

7. Hướng nhà rất quan trọng, nhưng không phải là việc đầu tiên.

Chúng tôi nhắc lại vì đây là chỗ nhiều người vướng nhất. Hướng nhà có quan trọng không? Có. Hợp tuổi, hợp mệnh, hợp trạch có quan trọng không? Có. Nhưng đó không phải là bước số một.

Một nơi mà khu vực đã dở, hình thế đã yếu, khí đã tán hoặc quá tù, công năng lại bất hợp lý, mà chỉ vì “hợp tuổi” nên cố chọn, thì thường là tự làm khó mình. Còn một nơi mà khu vực khá, hình thế ổn, khí trường dễ chịu, công năng phù hợp, chỉ còn phải cân nhắc sâu thêm về hướng, về cách bố trí, về những tầng lý khí sâu hơn, thì mới đáng để bàn.

Người mới rất hay đảo ngược thứ tự này. Đáng lẽ phải lọc bằng thực tế trước, rồi mới tinh bằng kỹ thuật sau. Nhưng lại làm ngược: tinh bằng một tiêu chí trước, rồi bỏ qua cả tổng thể. Như thế rất dễ lệch.

8. Nếu là người mới, nên đi khảo sát như thế nào?

Chúng tôi nghĩ người mới không cần ôm quá nhiều lý thuyết. Cái cần hơn là một quy trình rõ ràng.

Thứ nhất, xác định đúng nhu cầu. Mình cần gì, dùng làm gì, bao nhiêu người dùng, ngắn hạn hay dài hạn, ưu tiên điều gì nhất.

Thứ hai, chọn khu vực trước, đừng chọn căn quá sớm.

Thứ ba, đi thực địa nhiều thời điểm. Sáng, chiều, tối. Ngày thường và cuối tuần nếu cần.

Thứ tư, khi đến nơi, đứng ngoài nhìn tổng thể trước. Đừng bước vào xem nội thất ngay.

Thứ năm, đọc đường, đọc dòng người, dòng xe, đọc ánh sáng, độ ồn, độ thoáng, độ sạch, độ an toàn.

Thứ sáu, mới nhìn hình thế công trình: mặt tiền, lối vào, khoảng thoáng, mức độ bị ép hay được mở.

Thứ bảy, mới vào trong xem khí và công năng.

Thứ tám, sau khi đã lọc được một vài nơi có nền tương đối tốt, lúc ấy mới xét sâu tiếp chuyện hướng, tuổi, mệnh, cách bố trí chi tiết.

Làm như thế thì sai ít hơn rất nhiều.

9. Sai lầm lớn nhất của người mới là muốn có một kết luận quá nhanh.

Nhiều người muốn nghe một câu rất nhanh: nhà này tốt hay xấu, văn phòng này nên lấy hay không. Nhưng phong thủy thật sự không nên làm kiểu đó.

Có những nơi nhìn lần đầu thấy thích, nhưng ở một lúc mới thấy bí. Có những nơi nhìn ảnh thấy bình thường, đến nơi lại thấy rất ổn. Có những nơi ban ngày được, ban đêm dở. Có những nơi hợp làm văn phòng nhưng không hợp để ở. Có những nơi nền tốt nhưng cần sửa đôi chút. Có những nơi nhìn tưởng phạm, nhưng thực tế không đáng ngại bằng một nơi khác nhìn rất “sạch” mà lại vô cùng khó sống.

Cho nên, người mới cần bỏ cái tâm lý muốn một câu phán nhanh. Phải tập nhìn chậm. Phải tập so sánh. Phải tập phân biệt cái gì là cốt lõi, cái gì là thứ yếu.

Theo Chúng tôi, mấy lỗi người mới hay mắc nhất là thế này: “ Chỉ nhìn hướng, không nhìn khu vực; Chỉ nhìn vài lỗi danh mục, không nhìn tổng thể; Chỉ nhìn vẻ đẹp bề ngoài, không nhìn công năng và khí; Chỉ xem một lần rồi quyết; Và cuối cùng, cứ cố tìm một nơi hoàn hảo.”

Thực ra, cái mình cần không phải một nơi hoàn hảo. Mà là một nơi đủ tốt ở phần gốc, ít lỗi lớn, đúng nhu cầu, và còn khả năng tối ưu thêm.

10. Kết lại, chọn nhà hay chọn văn phòng theo phong thủy, rốt cuộc vẫn là chọn một cái nền.

Chúng tôi nghĩ nói cho cùng thì vấn đề chỉ có thế.

Nhà ở hay văn phòng đều là cái nền. Nền cho đời sống. Nền cho công việc. Nền cho tinh thần. Nền cho các mối quan hệ. Nền cho sức khỏe. Nền cho sự ổn định hay bất ổn về sau.

Bởi vậy, khi đi tìm nhà hoặc văn phòng, đừng hỏi quá sớm rằng chỗ này có hợp tuổi không. Hãy hỏi trước: “ Chỗ này có đáng sống không? Có đáng làm việc không?  Có làm cho con người dễ chịu hơn, ổn định hơn, sáng suốt hơn, bền bỉ hơn không?  Có giúp việc chạy thuận hơn không?  Có làm cho nội bộ hài hòa hơn không?”

Nếu những câu đó còn chưa trả lời được, thì hỏi tiếp chuyện hướng cũng chưa có ích gì nhiều. Phong thủy chân chính không làm cho mình xa thực tế. Nó làm cho mình nhìn thực tế sâu hơn và đúng hơn. Mà đã nhìn đúng rồi, thì việc chọn lựa sẽ sáng ra rất nhiều.