Trí Bản Đề Cương (智本提綱)

Giới thiệu

10 v. ; 29 cm

Tác giả: Yang, Shen Nhà xuất bản: [China : s.n.] Năm: 1747 Số trang (bản quét): 200 Chủ đề: Political ethics · Divination · Conduct of life

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/zhibentigang01yang/zhibentigang01yang.pdf

Đánh giá

“Zhi ben ti gang” khó xác định đích danh là tác phẩm nào, vì đây là tựa Việt hoá từ tiêu đề chữ Hán và không kèm phiên âm Hán tự gốc. Tác giả ghi trên bản là “Yang, Shen” — rất có thể chỉ Dương Thận (1488–1559), nhưng cũng có thể là một Dương Tính hoặc Dương Thân khác, và việc quy thuộc này cần khảo sát trực tiếp bản in, không thể khẳng định từ dữ kiện hiện có. Với đề từ “bói toán” trong kho kèm ba chủ đề bói toán, luân lý chính trị và tu thân xử thế, đây nhiều khả năng là một tác phẩm thuộc dòng khuyến thiện thư và thuật số đan xen, loại sách phổ biến ở Trung Quốc từ đời Minh – Thanh: vừa bàn đạo làm người và việc trị nước, vừa dựa vào can chi, quẻ dịch để luận cát hung.

Về tác giả, dòng sách loại này thường được gán cho danh nhân đời trước rồi lưu truyền qua các thư phường đời Thanh, nên không nên mặc nhiên tin vào tên trên trang bìa. Bản đang lưu ghi năm 1747, tức năm Càn Long thứ mười hai, nhưng “s.n.” cho thấy nhà in không xác định — phổ biến với những bản in thương mại hoặc bản khắc tư nhân đương thời. Cách ghi 10 quyển trong 200 trang cỡ 29 cm cũng gợi ý một bộ đóng nhiều tập nhỏ, không phải sách để đọc liền mạch, mà tiện tra cứu theo mục.

Truyền bản của nhóm sách này nói chung rất phức tạp: các bản in đời Thanh thường chép lại nhau, thêm bớt chú giải, sai lệch dị văn giữa các thư phường. Đối chiếu chính xác dị bản đòi hỏi khảo sát bản gốc, điều mà dữ kiện thư mục ở đây chưa cho phép. Với người học, giá trị của tài liệu nằm ở chỗ nó là một mẫu tiêu biểu cho giao thoa giữa khuyến thiện, trị quốc và thuật bói thời Thanh, chứ không phải một trước tác triết học kinh điển có hệ thống.