Trí Bản Đề Cương (智本提綱)

Giới thiệu

10 v. ; 29 cm

Tác giả: Yang, Shen Nhà xuất bản: [China : s.n.] Năm: 1747 Số trang (bản quét): 174 Chủ đề: Political ethics · Divination · Conduct of life

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/zhibentigang09yang/zhibentigang09yang.pdf

Đánh giá

Dữ kiện ghi trên bản để tựa Hán là Zhi ben ti gang, phiên âm từ 治本提纲, gán cho Dương Thận (Yang Shen) và niên đại 1747. Đây là dạng sách khuyến huấn, dạy đạo làm người và đạo trị nước, thường được xếp lẫn với loại sách bói toán trong các kho cũ; phân loại "Bói Toán" ở đây có lẽ phản ánh cách một thư viện cụ thể đặt sách, chứ không nhất thiết là đặc trưng nội dung của bản. Các chủ đề Political ethics, Divination, Conduct of life mà nguồn biên mục gắn kèm cũng nằm trong cùng phổ ấy. Với 174 trang và mười quyển, đây là bản in gọn của một tác phẩm mà loại khuyến thiện thư thời Thanh thường lưu hành dưới nhiều dạng, chép tay hoặc khắc in.

Vấn đề tác giả không rõ ràng. Dương Thận (1488–1559) là học giả đời Minh, nổi tiếng về khảo cứu và văn chương, bị đày ra Vân Nam sau vụ Đại lễ nghị; việc một sách khuyến huấn đề tên ông không hẳn xác thực. Giới thư mục học Trung Quốc từ lâu đã lưu ý hiện tượng gán tên danh sĩ đời trước cho sách đời sau, hoặc sách khuyến thiện được in lại dưới danh nghĩa một nhân vật có uy tín; bản này có thể thuộc trường hợp đó. Niên đại 1747 (Càn Long thứ mười hai) nằm sau Dương Thận gần hai thế kỷ, càng khiến việc quy thuộc thành vấn đề còn để ngỏ; cách hiểu phổ biến là sách do người đời sau biên tập hoặc thác danh, còn việc xác định tác giả đích thực vẫn chưa ngã ngũ.

Bản đang lưu ở đây là một ấn phẩm tiếng Trung, in tại Trung Quốc, không nêu nhà xuất bản cụ thể, khổ 29 cm với mười quyển gộp trong 174 trang — tức một bản in khổ lớn, mỗi quyển mỏng. Cách ghi "10 v." cho thấy sách được đóng theo quyển chứ không theo số trang rời; giữa các lần khắc in loại khuyến thiện thư vẫn thường có dị văn, thêm bớt phần chú giải hoặc tựa bạt, nên nếu đối chiếu với bản khác cần lưu ý điều này. Muốn xác định bản này thuộc lần in nào và có phải bản đầy đủ, phải khảo sát trực tiếp dị bản.

Vị trí của sách nằm trong dòng khuyến huấn thư, một thể loại giao thoa giữa Nho giáo thực hành, thiện thư và thuật số dân gian, thường bị xếp lẫn vào bói toán khi phân loại. Người nghiên cứu tư tưởng đạo đức thời Thanh, lịch sử in ấn phổ thông, hay vấn đề thác danh trong thư mục học Trung Quốc đều có lý do để biết đến nó; nhưng với dữ kiện hiện có, không nên khẳng định gì thêm về nội dung, cấu trúc hay giá trị của bản.