Phù thuỷ, hay nghệ thuật bói toán được vén màn: từ tham vọng thấp hèn của Mary Pitcher trứ danh tới những tuyên bố mơ hồ của nhà chiêm tinh thiếu suy xét (Witchcraft)

Giới thiệu

Frontispiece mounted on inner side of cover Shaw/Shoemaker

Tác giả: Pinchbeck, William Frederick Nhà xuất bản: Boston : Printed for the author Năm: 1805 Số trang (bản quét): 114 Chủ đề: Fortune-telling · Magic

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/witchcraftorarto00pinc/witchcraftorarto00pinc.pdf

Đánh giá

William Frederick Pinchbeck là tác giả người Mỹ, được biết đến chủ yếu qua các ấn phẩm bình luận về trò lừa bịp và bói toán lưu hành ở New England đầu thế kỷ XIX. Ông hành nghề biểu diễn ảo thuật và các trò "thần thông" ở Boston, nên các văn bản của ông thường đứng ở vị trí vừa phơi bày vừa kế thừa chất liệu của chính giới bói toán mà ông nhắm tới. Vì vậy cuốn này thuộc dòng văn học phê phán mê tín, chứ không phải một sách hướng dẫn bói toán theo nghĩa thông thường.

Tựa sách dài của bản 1805 dựng một thang bậc đối tượng: từ "low ambition" của Mary Pitcher — một nhân vật bói toán đương thời ở vùng Boston — đến những tham vọng cao hơn nhưng cũng mơ hồ không kém của "injudicious astrologer." Cách đặt tựa như vậy cho thấy tác giả muốn đặt chiêm tinh học và bói toán thần thông dân gian cạnh nhau như hai mức độ của cùng một ảo tưởng. Việc sách do chính tác giả đứng ra in ("Printed for the author") là điều phổ biến với các ấn phẩm luận chiến hoặc tự quảng cáo ở Mỹ giai đoạn này, khi mạng lưới xuất bản thương mại còn mỏng.

Bản lưu hiện có 114 trang, tiếng Anh, thuộc kho Bói Toán, được ghi trong Shaw/Shoemaker — thư mục chuẩn để định danh sách in Mỹ giai đoạn 1801–1819, dựa trên Ralph R. Shaw và Richard H. Shoemaker, American Bibliography. Đây là công cụ tra cứu quan trọng vì nhiều ấn phẩm nhỏ thời kỳ này chỉ còn lại vài bản và thường không được ghi trong các thư mục lớn hơn. Chi tiết "frontispiece mounted on inner side of cover" cho thấy bản được số hóa đã qua sửa chữa hoặc đóng lại, nên tình trạng vật lý không hẳn phản ánh nguyên bản khi xuất xưởng.

Đối với người nghiên cứu văn hóa in ấn và lịch sử mê tín ở Mỹ thời Cộng hòa sơ kỳ, cuốn này có giá trị như một mẫu của thể loại "phơi bày" (unveiling) — vừa là nguồn tư liệu về các thực hành bói toán đương thời, vừa là chứng từ về cách giới trí thức và giới biểu diễn thành thị đối phó với chúng. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng các tuyên bố bên trong của tác giả về nghề bói mang tính luận chiến, không nên đọc như mô tả trung lập. Việc xác định đầy đủ các lần tái bản và quan hệ giữa chúng với bản 1805 đòi hỏi đối chiếu trực tiếp với các thư mục chuyên biệt; ở đây dữ kiện hiện có chưa cho phép kết luận dứt khoát.