Tượng Cát Thông Thư

Giới thiệu

Thông thư trạch cát tổng hợp can chi – thần sát – nghi kỵ theo lịch.

Đánh giá

Tượng Cát Thông Thư thuộc dòng trạch cát, tức loại sách chuyên luận cát hung theo can chi, thần sát và nghi kỵ của lịch pháp, định vị trong kho như một văn bản tổng hợp hơn là một chuyên luận đơn nhất. Cách ghi tác giả "Cổ thư" trên bản lưu không phải tên một người cụ thể, mà là quy ước thường gặp trong thư tịch thuật số lẫn biên mục cũ, dùng khi văn bản không truy được người biên soạn đích thực. Với dữ kiện hiện có, không thể quy tác phẩm cho một cá nhân hay một đời nào. Truyền thống làm sách trạch cát vốn tích lũy qua nhiều lớp: người đời sau bồi đắp, cắt gọt, sắp xếp lại các bảng can chi, thần sát và điều nghi kỵ, nên một tựa như thế này thường là kết quả của nhiều lần biên tập nối tiếp hơn là sáng tác một lần. Chính vì vậy, câu hỏi về tác giả và niên đại khó có câu trả lời dứt khoát, và giới nghiên cứu cũng không thống nhất về nguồn gốc của dòng sách loại này.

Điểm cần lưu ý là bản đang lưu chuyển sang tiếng Việt, nên giữa văn bản Hán văn (nếu có) và bản dịch đã có thể có sai khác về thuật ngữ, tên thần sát và cách đối chiếu cát hung. Các từ như "thông thư" chỉ một thể tài tổng hợp nhiều bảng mục phục vụ tra cứu theo ngày, tháng, giờ; phạm vi và cách phân chia trong từng bản có thể không đồng nhất. Khi dùng bản Việt ngữ này, nên đối chiếu với các bản Hán văn cùng dòng nếu tra được, vì dị văn và chú khảo giữa các bản in là chuyện phổ biến ở sách trạch cát.

Với người học, giá trị của văn bản nằm ở chỗ nó phản ánh cách người xưa tổ chức tri thức cát hung thành hệ thống tra cứu, một mảng nằm giữa lịch pháp, thiên văn và thuật số. Muốn dùng cho việc nghiên cứu, cần đặt nó cạnh các bộ cùng loại để thấy mức độ trùng lặp và khác biệt của thần sát, điều mà dữ kiện thư mục hiện có chưa đủ để kết luận.