Ba bài giảng gần gũi về tướng học sọ não, trình bày trước Hội Triết học Thành phố (Three Familiar Lectures on Craniological Physiognomy)

Giới thiệu

Nhà xuất bản: London : Published by Effingham and Rodwell and Martin Năm: 1816 Số trang (bản quét): 134 Chủ đề: Phrenology

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/b29324166/b29324166.pdf

Đánh giá

Three familiar lectures on craniological physiognomy là một trong những văn bản tiếng Anh buổi đầu của phrenology, dòng học thuyết đoán tính cách và năng lực tinh thần qua hình dạng hộp sọ do Franz Joseph Gall khởi xướng ở Vienna rồi truyền sang Anh. Ở giai đoạn 1816, thuật ngữ phrenology chưa phổ biến; tác giả dùng cách gọi craniological physiognomy, tức ghép "khoa sọ" với "tướng học", phản ánh thời kỳ manh nha khi lý thuyết còn nằm lẫn giữa giải phẫu thần kinh và truyền thống tướng pháp. Việc thư viện xếp sách vào mục Tướng Pháp cũng theo mạch đó.

Điều đáng lưu ý về mặt thư mục là sách này không ghi tên tác giả trên trang tựa, và giới nghiên cứu đến nay vẫn chưa thống nhất ai là người soạn. Một số nguồn gán cho John Elliotson hoặc các hội viên City Philosophical Society, nhưng quy thuộc còn để ngỏ; cách hiểu phổ biến chỉ dừng ở việc đây là bài giảng của một người truyền bá phrenology tại London trong thập niên 1810. Địa chỉ xuất bản Effingham và Rodwell & Martin cho thấy sách ra đời trong mạng lưới nhà in – nhà bán sách chuyên về ấn phẩm y học và khoa học thường thức ở thủ đô nước Anh thời Regency. Dữ kiện "vi, 114 trang, bản khổ 22 cm, có bản đồ gấp" như mô tả hiện có, cộng với 134 trang ghi trong biểu ghi, cho thấy phần đánh số đầu sách và phần phụ lục có thể chênh lệch giữa các bản sao.

Về truyền bản, bản đang lưu là ấn bản tiếng Anh nguyên ngữ, số hóa từ Archive.org. Phrenology thời kỳ đầu có nhiều dị bản giữa các lần in ở London, Edinburgh và Dublin; một số bản thêm bớt phần minh hoạ hoặc đổi cách trình bày bảng đồ, nên khi đối chiếu cần kiểm tra cụ thể trang tựa và bảng mục lục của từng bản thay vì tin vào tựa đề chung. Bản gấp (folded plates) đi kèm thường được cho là sơ đồ vùng sọ, nhưng nội dung chi tiết không thể khẳng định nếu chưa cầm bản gốc. Người nghiên cứu lịch sử tâm lý học và nhân chủng học Anh đầu thế kỷ XIX nên biết tới văn bản này vì nó đánh dấu bước chuyển từ tướng pháp cổ điển sang phrenology có hệ thống, và vì nó là một mắt trong chuỗi ấn phẩm góp phần đưa học thuyết Gall vào đời sống trí thức Anh trước khi bị khoa học thực nghiệm gạt ra ngoài lề vào giữa thế kỷ.