Hệ thống tín ngưỡng của người Amazulu: thuật chiêm đoán trong chính lời họ, kèm bản dịch tiếng Anh và chú thích (The Religious System of the Amazulu)
Thông tin thư mục tham khảo từ archive.org.
Giới thiệu
A re-issue of the 1870 edition; originally issued in 4 parts, 1868-1870, with last part incomplete
Tác giả: Callaway, Henry, Bp., 1817-1890 Nhà xuất bản: Springvale, Natal J.A. Blair Năm: 1870 Số trang (bản quét): 472 Chủ đề: Zulu (African people) -- Religion · Ancestor worship · Divination · Medicine, Magic, mystic, and spagiric · Witchcraft -- Zululand
Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/relamazulu00calluoft/relamazulu00calluoft.pdf
Đánh giá
Henry Callaway (1817–1890) là giáo sĩ Anh giáo, gắn bó với xứ Natal từ thập niên 1850, và việc ông ghi chép tư liệu bản địa theo cách đối thoại trực tiếp khiến công trình này khác với phần lớn văn liệu truyền giáo đương thời. Tựa đề đầy đủ cho thấy cấu trúc sách: phần Zulu in kèm bản dịch tiếng Anh và chú thích, xoay quanh izinyanga zokubula — những người thực hành nghề bói. Đây là một trong những nguồn dân tộc học sớm nhất ghi lại nghi lễ và thế giới quan của người Zulu bằng chính lời người bản địa, thuộc dòng tài liệu mà giới nghiên cứu tôn giáo châu Phi vẫn dẫn lại.
Về truyền bản, dữ kiện hiện có cho biết sách phát hành tại Springvale, Natal, năm 1870, nhưng nguyên thủy in thành bốn phần từ 1868 đến 1870, phần cuối chưa hoàn tất. Bản 472 trang đang lưu là một lần tái bản (re-issue) của ấn bản 1870, không phải bản in đầu tiên; chi tiết mô tả ghi 448 trang lệch với con số 472, nhiều khả năng phản ánh sự khác biệt giữa các lần đánh số hoặc cách đếm phần phụ lục — điểm này cần đối chiếu bản gốc mới xác định được.
Theo mạch trước tác của Callaway, cuốn này nối tiếp và bổ sung cho tập về tôn giáo và truyện kể Zulu của cùng tác giả, hợp thành một khối tư liệu về đời sống tín ngưỡng vùng Natal. Với người học, giá trị của nó nằm ở chỗ là chứng liệu sơ cấp cho các chủ đề thờ cúng tổ tiên, bói toán và phù phép, đồng thời là ví dụ tiêu biểu cho phương pháp ghi chép dân tộc học thế kỷ XIX — phương pháp mà ngày nay giới nghiên cứu đọc kèm cả sự phê phán về vị thế người quan sát.