Hệ thống nhân tướng của bác sĩ Gall và Spurzheim: dựa trên khảo sát giải phẫu và sinh lý hệ thần kinh và bộ não (The Physiognomical System of Drs. Gall and Spurzheim)

Giới thiệu

Nhan đề gốc: The physiognomical system of Drs. Gall and Spurzheim; founded on an anatomical and physiological examination of the nervous system in general, and of the brain in particular; and indicating the dispositions and manifestations of the mind Tác giả: Spurzheim, J. G. (Johann Gaspar), 1776-1832 Nhà xuất bản: London, Printed for Baldwin, Cradock, and Joy; Edinburgh, William Blackwood Năm: 1815 Số trang (bản quét): 646 Chủ đề: Phrenology · Physiognomy · Nervous system

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/physiognomicalsy00spur/physiognomicalsy00spur.pdf

Đánh giá

Spurzheim sinh năm 1776 tại Longuich vùng Trier, gốc Đức, sang Anh hành nghề và mất năm 1832 ở Boston; tên ông gắn chặt với giai đoạn đầu của phrenology, nhưng bản thân ông ưa gọi lĩnh vực mình theo đuổi là "physiognomical system" và luôn nhấn phần giải phẫu thần kinh, não bộ làm nền tảng lý thuyết. Cuốn này là công trình tiếng Anh của ông, ra đời sau khi ông cùng Franz Joseph Gall (1758–1828) chia tay tại Paris khoảng 1813, tách ra hành nghề và thuyết giảng riêng. Việc quy thuộc công trình cho Spurzheim là chắc chắn, tên in trên trang nhan đề; còn phần đóng góp của Gall vào hệ thống ý niệm thì giới nghiên cứu vẫn xem đây là điểm tranh luận — cách hiểu phổ biến cho rằng Gall đặt nền khái niệm về các "cơ quan" của não, còn Spurzheim là người hệ thống hóa, mở rộng và quảng bá ra tiếng Anh.

Về truyền bản, sách do nhà Baldwin, Cradock và Joy ở London liên kết với William Blackwood ở Edinburgh ấn hành, một dạng hợp tác xuất bản phổ biến thời đó để tiếp cận cả hai thị trường; phần mô tả vật lý trong kho ghi xviii + 571 trang (khác số 646 của biên mục tổng quát), cho thấy sự chênh lệch giữa các lần đếm hoặc các bản in. Cần lưu ý rằng phrenology thời kỳ này có nhiều bản dịch và tái bản ngay trong thế kỷ 19, dị văn giữa các lần in là chuyện thường gặp; người làm thư mục nên đối chiếu trực tiếp trang nhan đề, lời tựa và các bảng biểu kèm theo của đúng bản đang lưu, không dựa vào mô tả gián tiếp.

Trong dòng tài liệu tướng học và nhân chủng học hình thể phương Tây, cuốn này đứng ở giao lộ giữa giải phẫu thần kinh và diễn giải tính cách — một hướng đi mà giới khoa học tự nhiên về sau phủ nhận, song vẫn là mốc tham chiếu bắt buộc khi tìm hiểu vì sao phrenology từng lan rộng trong y học, giáo dục và cải cách xã hội Âu Mỹ nửa đầu thế kỷ 19. Với người đọc hôm nay, giá trị tra cứu không nằm ở hệ thống phân loại "cơ quan" mà ở tư liệu về phương pháp mổ não, quan sát giải phẫu và lịch sử tư tưởng khoa học đương thời.