Hệ thống nhân tướng của bác sĩ Gall và Spurzheim: dựa trên khảo sát giải phẫu và sinh lý hệ thần kinh và bộ não (The Physiognomical System of Drs. Gall and Spurzheim)
Thông tin thư mục tham khảo từ archive.org.
Giới thiệu
Nhan đề gốc: The physiognomical system of Drs. Gall and Spurzheim. Founded on an anatomical and physiological examination of the nervous system in general and the brain in particular : and indicating the dispositions and manifestations of the mind Tác giả: Spurzheim, J. G. (Johann Gaspar), 1776-1832 Nhà xuất bản: London : Printed for Baldwin, Cradock, and Joy Năm: 1815 Số trang (bản quét): 652 Chủ đề: Physiognomy
Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/b33090191_0003/b33090191_0003.pdf
Đánh giá
Johann Gaspar Spurzheim (1776–1832) là bác sĩ và nhà giải phẫu người Đức, gắn bó mật thiết với Franz Joseph Gall trong giai đoạn đầu của hệ thống mà về sau mang tên hai ông. Cuốn The physiognomical system of Drs. Gall and Spurzheim, in tại London năm 1815, là một trong những văn bản tiếng Anh sớm nhất và đầy đủ nhất trình bày học thuyết này cho độc giả Anh ngữ. Đây là tác phẩm do chính Spurzheim đứng tên, không phải bản dịch của người khác, và là mốc quan trọng trong việc truyền bá học thuyết ra ngoài phạm vi tiếng Đức và tiếng Pháp.
Cần phân biệt rõ: hệ thống này không đồng nhất với "tướng pháp" (physiognomy) theo nghĩa cổ điển của Lavater, dù nhan đề dùng chữ ấy. Gall và Spurzheim chủ trương rằng các năng lực tinh thần có cơ sở vật chất trong não, và có thể suy đoán qua hình dạng hộp sọ. Việc quy thuộc các luận điểm cụ thể cho từng tác giả lại là chỗ giới nghiên cứu còn tranh luận: mối quan hệ giữa hai ông từng có lúc rạn nứt, và phần đóng góp thực sự của Spurzheim trong hệ thống chung vẫn được bàn cãi. Cuốn 1815 ra đời ngay trước khi Spurzheim tách ra hành nghề và truyền bá độc lập tại Anh, nên nó phản ánh giai đoạn hợp tác, ít nhất về hình thức trình bày.
Về truyền bản, ấn bản này do Baldwin, Cradock, and Joy phát hành, khổ bát bản (8vo), có bản đồ hình vẽ kèm theo; giữa phần ghi trên trang nhan đề và phần mô tả thực tế của bản lưu (xviii, 581 trang cùng xviii tờ hình) tồn tại đôi chút khác biệt về cách đếm trang, điều thường gặp ở sách in thời kỳ này. Từ đầu thế kỷ XIX, học thuyết Gall–Spurzheim được dịch và tái bản rộng rãi ở Anh, Pháp, Mỹ, mỗi bản có thể thêm bớt phần dẫn luận và hình minh hoạ; người nghiên cứu nên đối chiếu khi dẫn lại.
Trong truyền thống, cuốn này đứng cùng nhóm tác phẩm lập nền cho "não tướng học" (phrenology) — một dòng học thuật được giới khoa học chính thống đương thời và về sau phủ nhận, nhưng có ảnh hưởng lớn tới tâm lý học, giáo dục và tư tưởng cải cách xã hội Âu–Mỹ thế kỷ XIX. Người học ngày nay tìm tới nó chủ yếu như tư liệu lịch sử về một hệ quan niệm từng ăn sâu vào văn hoá, chứ không phải như nguồn khoa học hiện hành.