Hệ thống nhân tướng của bác sĩ Gall và Spurzheim: dựa trên khảo sát giải phẫu và sinh lý hệ thần kinh và bộ não (The Physiognomical System of Drs. Gall and Spurzheim)

Giới thiệu

Nhan đề gốc: The physiognomical system of Drs. Gall and Spurzheim. Founded on an anatomical and physiological examination of the nervous system in general and the brain in particular : and indicating the dispositions and manifestations of the mind Tác giả: Spurzheim, J. G. (Johann Gaspar), 1776-1832 Nhà xuất bản: London : Printed for Baldwin, Cradock, and Joy Năm: 1815 Số trang (bản quét): 648 Chủ đề: Physiognomy

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/b33090191_0001/b33090191_0001.pdf

Đánh giá

Cuốn này là bản trình bày có hệ thống của "tướng pháp" Gall–Spurzheim, tức học thuyết mà người đương thời gọi là craniology rồi sau quen gọi là phrénologie (tướng sọ). Johann Gaspar Spurzheim (1776–1832) là học trò cộng sự của Franz Joseph Gall tại Wien, rồi theo Gall sang Paris; đến khoảng 1813–1814 hai người rạn nứt và Spurzheim tách ra tự công bố học thuyết của mình dưới tên riêng. Bản 1815 này, in tại London cho Baldwin, Cradock, and Joy, nằm đúng vào giai đoạn Spurzheim tự lập và bắt đầu chuyến hoạt động rộng ở Anh, nơi ông phổ biến học thuyết mạnh hơn cả Gall. Cần lưu ý: dù tựa đề gắn tên cả hai, phần đóng góp của Gall ở đây đã bị Spurzheim tổ chức lại theo cách riêng, và giới nghiên cứu vẫn coi sự phân biệt Gall–Spurzheim là một vấn đề học thuật chứ không chỉ chuyện danh nghĩa.

Về nội dung học thuật, đây là một luận thuyết giải phẫu–sinh lý thần kinh: Spurzheim dựa trên việc khảo sát hệ thần kinh nói chung và não nói riêng để lập luận về quan hệ giữa cấu trúc não bộ và các "năng lực" tinh thần, từ đó suy ra cách đọc tướng. Đây là điều cần đặt đúng chỗ: đây là văn bản gốc của một dòng tư tưởng đã bị khoa học thần kinh hiện đại bác bỏ về kết luận, nhưng vẫn được đọc vì giá trị như tài liệu lịch sử của ngành khoa học về não đầu thế kỷ XIX, chứ không phải như một cẩm nang tướng pháp đáng tin.

Về truyền bản, bản đang lưu là tiếng Anh, dạng 8vo, cấu trúc xviii + 581 trang cùng xviii tờ tranh khắc, tức lệch so với con số 648 đôi khi được ghi gộp. Bản gốc của Spurzheim vốn bằng tiếng Pháp; các bản tiếng Anh ra ở London vào cùng thời kỳ thường được chuyển ngữ và biên tập lại, nên đối chiếu các lần in khác nhau có thể thấy dị văn và thứ tự trình bày khác nhau. Việc đối chiếu ấy là chuyện của người khảo cứu truyền bản, ở đây chỉ nêu để người đọc biết mà cân nhắc khi trích dẫn.

Điểm cần nhớ khi dùng tài liệu này: nó thuộc kho "Tướng Pháp", tức nằm trong dòng tài liệu nhân tướng học phương Tây, khác với truyền thống tướng pháp phương Đông mà thư viện cũng lưu. Người học muốn truy nguyên học thuyết Gall–Spurzheim nên đọc kèm các văn bản của Gall và các phản biện đương thời, bởi chỉ riêng bản này không đủ để dựng lại toàn bộ cuộc tranh luận.