Bách khoa thư đọc mặt và đọc dáng: bộc lộ nét tính cách cả về thể chất lẫn tinh thần (The Encyclopædia of Face and Form Reading)

Giới thiệu

Book digitized by Google from the library of Harvard University and uploaded to the Internet Archive by user tpb.; First edition published under title: A system of practical and scientific physiognomy; Bibliography: p. 1211-1212

Nhan đề gốc: The encyclopædia of face and form reading, showing personal traits, both physical and mental, containing the master key to the study of character reading in the face and form and its value in the art of persuasion through knowledge of human nature Tác giả: Stanton, Mary Olmstead Nhà xuất bản: Philadelphia, F. A. Davis company Năm: 1913 Số trang (bản quét): 1351 Chủ đề: Physiognomy

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/encyclopdiaface00stangoog/encyclopdiaface00stangoog.pdf

Đánh giá

Cuốn sách này thuộc dòng tướng pháp phương Tây, cụ thể là nhánh physiognomy (nhân tướng học) phát triển mạnh ở Anh và Mỹ thế kỷ 19, lấy cơ sở từ giải phẫu và nhân trắc để suy đoán tính cách, năng khiếu và khuynh hướng tinh thần của con người. Tựa đề đầy đủ cho thấy đây là một bộ tổng hợp quy mô lớn, tự nhận là "chìa khóa chủ đạo" dẫn vào việc đọc tính cách qua mặt và thân hình — cách định vị khá điển hình của các tác phẩm nhân tướng thời kỳ này. Sách dày 1351 trang, gồm cả một thư mục tham khảo riêng, cho thấy tác giả có ý thức dựng nó thành một công trình có hệ thống chứ không chỉ là sách phổ thông.

Về tác giả, Mary Olmstead Stanton được ghi trên bản in, nhưng tiểu sử của bà hiện không được ghi lại đầy đủ trong các nguồn thư mục phổ biến; giới nghiên cứu nhìn chung chỉ biết bà qua chính các ấn phẩm nhân tướng của mình. Cuốn này nguyên in lần đầu dưới nhan đề "A system of practical and scientific physiognomy", đến năm 1913 mới ra bản mang tựa "The encyclopædia of face and form reading" do F. A. Davis Company ở Philadelphia ấn hành. Từ manh mối đó có thể suy ra bản đang lưu là một lần tái bản hoặc tái cấu trúc của tác phẩm cũ chứ không phải sáng tác mới, nên khi trích dẫn cần phân biệt niên đại của nội dung và niên đại của bản in.

Bản được lưu là bản số hóa từ một cuốn của thư viện Đại học Harvard, do Google thực hiện và người dùng tpb tải lên Internet Archive. Đây là ngả lưu hành khá phổ biến với các sách nhân tướng Mỹ đầu thế kỷ 20: ấn bản giấy gần như chỉ còn trong các bộ sưu tập học thuật và thư viện tư nhân, nên bản điện tử trở thành đường tiếp cận chính. Vì không phải bản chỉnh lý hiện đại, người đọc nên xem các bản in khác nhau (kể cả lần in dưới nhan đề cũ) là những dị bản có thể sai khác về phân chương và phụ lục, chứ không mặc nhiên coi chúng trùng khít.

Đặt cạnh các tác phẩm cùng dòng như Lavater, Spurzheim hay Combe, cuốn của Stanton nằm ở giai đoạn muộn, khi nhân tướng học đã bị khoa học chính thống gạt ra ngoài và tự điều chỉnh thành một dạng "khoa học thực hành" bán phổ thông. Với người đọc ngày nay, giá trị của nó thiên về lịch sử học thuật và tư liệu: cho thấy cách một khuynh hướng từng được coi là khoa học tự định nghĩa mình, thu thập chất liệu tham khảo ra sao, và đối thoại thế nào với giải phẫu cũng như tâm lý học đương thời. Không nên tìm ở đây một hệ thống nhân tướng có giá trị chẩn đoán; đây là tài liệu để nghiên cứu lịch sử một ngành giả khoa học, chứ không phải cẩm nang tra cứu đáng tin về tính cách.