Bách khoa thư đọc mặt và đọc dáng: tổng lược phân tích tính cách (The Encyclopædia of Face and Form Reading)

Giới thiệu

Preceded by A system of practical and scientific physiognomy / by Mary Olmstead Stanton.1890; "The only modern and comprehensive textbook showing "the logical method" of character analysis, with answers to every question on the subject carefully grouped and arranged for quick reference; physical and mental traits revealed."; digitized

Tác giả: Stanton, Mary Olmstead, author Năm: 1917 Chủ đề: Physiognomy · Facial Expression

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/00830230R.nlm.nih.gov/00830230R.pdf

Đánh giá

Cuốn này là một trong những bộ lớn nhất mà truyền thống tướng pháp phương Tây sản sinh ra vào cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX. Phân loại trong kho để ở mục Tướng Pháp là hợp lý: sách thuộc dòng physiognomy, tức khoa đọc tính cách và vận mệnh con người qua hình dáng khuôn mặt và thân thể, chứ không phải nhân tướng học phương Đông. Tác giả Mary Olmstead Stanton người Mỹ, viết tiếp cuốn A System of Practical and Scientific Physiognomy in năm 1890; bản 1917 này là công trình nối theo, tự nhận là sách giáo khoa "hiện đại và toàn diện" duy nhất trình bày "phương pháp logic" của khoa phân tích tính cách. Lời tựa nội bộ nhắc tới việc sắp xếp câu hỏi và trả lời theo nhóm để tra cứu nhanh, kèm thư mục và bảng chỉ dẫn — tức sách được dựng như một cẩm nang thực hành, không thuần lý thuyết.

Việc quy thuộc cho Stanton không gặp nghi vấn gì đáng kể; nhưng cần đặt cuốn sách vào đúng chỗ của nó. Đây là thời điểm physiognomy phương Tây đã bị khoa học thực nghiệm gạt ra rìa, và những tác giả như Stanton viết trong tư thế vừa chống đỡ vừa hô hào hợp pháp hóa — cho nên ngữ khí "khoa học", "logic", "hiện đại" trong sách là một phần của cuộc tranh chấp học thuật thời đó, không phải mô tả trung tính.

Về truyền bản, chi tiết cần lưu ý: bản đang lưu là bản số hóa từ Internet Archive, ngôn ngữ tiếng Anh, không có dữ kiện về nhà xuất bản, dịch giả hay số trang trong phần mô tả cung cấp. Sách ít được dịch, nên các bản lưu hành gần như chỉ có nguyên bản tiếng Anh; người đọc tiếng Việt muốn tiếp cận phải đọc trực tiếp. Những ghi chú "preceded by" trong mô tả cho thấy quan hệ sinh thành giữa hai cuốn — cuốn 1890 đi trước, cuốn 1917 dựa lên nó — điều này ảnh hưởng tới cách đọc: nhiều luận điểm trong bản 1917 giả định người đọc đã biết nền tảng từ bản trước.

Trong tương quan dòng sách, cuốn này thuộc nhánh physiognomy Mỹ chịu ảnh hưởng của phong trào "character analysis" thế tục hóa, tách dần khỏi gốc tôn giáo và triết học của Lavater. Ai nghiên cứu lịch sử khoa nhân tướng phương Tây, hoặc so sánh với nhân tướng học Á Đông, đều cần biết tới bộ này như một mẫu tiêu biểu cho tham vọng hệ thống hóa và khoa học hóa của thời đại đó.