Đôi điều về lý thuyết nhân tướng học mới của bác sĩ Gall, kèm lời phê bình của C. W. Hufeland (Some Account of Dr. Gall's New Theory of Physiognomy)

Giới thiệu

Translation of Darstellung der Gall'schen Gehirn- und Schädel-Lehre; "Remarks on Dr. Gall's theory concerning the organs of the brain, by C. W. Hufeland" (p. 137-162) is translation of Bemerkungen über Gall's Gehirnorganenlehre

Tác giả: Gall, F. J. (Franz Joseph), 1758-1828 Nhà xuất bản: London : Longman, Hurst, Rees, and Orme Năm: 1807 Số trang (bản quét): 224 Chủ đề: Gall, F. J. (Franz Joseph), 1758-1828

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/b33288781/b33288781.pdf

Đánh giá

Ấn phẩm Anh ngữ năm 1807 này là một trong những văn bản sớm nhất truyền bá học thuyết của Franz Joseph Gall (1758–1828) tới độc giả nói tiếng Anh, ra đời khi tên tuổi Gall còn gắn với Vienna và trước khi ông cùng Johann Gaspar Spurzheim định hình nên cái tên "phenology" trong thập niên kế tiếp. Tựa đề nói rõ tham vọng của sách: dựng học thuyết trên giải phẫu và sinh lý học não bộ cùng hình dạng sọ, tức lập trường mà Gall gọi là Schädellehre, về sau quen gọi là craniology. Bản dịch chuyển từ Darstellung der Gall'schen Gehirn- und Schädel-Lehre, nhưng việc quy tác giả cho chính Gall cần dè chừng: đây nhiều khả năng là văn bản do môn đồ hoặc người truyền bá soạn dựa trên các bài giảng và công bố của ông, chứ không hẳn do Gall viết. Giới nghiên cứu về Gall vẫn phân biệt giữa văn bản do ông trực tiếp công bố và lớp tài liệu phái sinh như thế này, nên lối ghi "Gall, F. J." trên bản in là quy ước thư mục hơn là khẳng định bút chủ.

Phần quan trọng về mặt tư liệu là phụ lục của Christoph Wilhelm Hufeland (1762–1836), danh y và biên tập viên tạp chí y học ở Jena và Berlin, dịch từ Bemerkungen über Gall's Gehirnorganenlehre. Sự hiện diện của Hufeland đáng chú ý vì nó cho thấy cuộc tranh luận về Gall được tiến hành ngay trong giới y học chính thống Đức thời đó: Hufeland không tiếp nhận vô điều kiện, mà đọc học thuyết với con mắt phê bình. Một ấn bản Luân Đôn đặt song song phần trình bày và phần phản biện như vậy quả là cách giới thiệu có tính dàn dựng cho độc giả Anh.

Về truyền bản, bản đang lưu là bản dịch tiếng Anh in tại London bởi Longman, Hurst, Rees, and Orme, khổ tám, đánh số trang không đồng nhất với phần đầu sách. Vì là bản dịch chồng lên ít nhất hai văn bản Đức gốc khác nhau, người đọc nên xem đây là một hợp tuyển hơn là một tác phẩm đơn nhất, và các dị bản giữa những lần in cùng thời có thể không nhỏ.

Đặt trong dòng tài liệu tướng pháp và sọ tướng học phương Tây, sách thuộc giai đoạn tiền phrenology, khi Gall chưa tách khỏi phần di sản sinh lý học thần kinh của mình. Người nghiên cứu lịch sử khoa học và lịch sử tư tưởng cần biết tới nó như một mốc truyền bá sớm qua ngả Anh ngữ, đồng thời là một mẫu cho thấy học thuyết gây tranh cãi được tiếp nhận thế nào ngay trong lòng y học đương thời.