Đôi điều về lý thuyết nhân tướng học mới của bác sĩ Gall, dựa trên giải phẫu và sinh lý bộ não cùng hình dạng hộp sọ (Some Account of Dr. Gall's New Theory of Physiognomy)

Giới thiệu

Translation of Darstellung der Gall'schen Gehirn- und Schädel-Lehre; "Remarks on Dr. Gall's theory concerning the organs of the brain, by C. W. Hufeland" (p. 137-162) is translation of Bemerkungen über Gall's Gehirnorganenlehre

Tác giả: Bischoff, Christian Heinrich Ernst, 1781-1861; Hufeland, Christoph Wilhelm, 1762-1836 Nhà xuất bản: London : Longman, Hurst, Rees, and Orme Năm: 1807 Số trang (bản quét): 214 Chủ đề: Gall, F. J. (Franz Joseph), 1758-1828

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/someaccountofdrg00biscrich/someaccountofdrg00biscrich.pdf

Đánh giá

Bản tiếng Anh năm 1807 này là một trong những kênh truyền bá sớm nhất học thuyết của Franz Joseph Gall tới độc giả Anh ngữ, ra đời chỉ vài năm sau khi Gall cùng Johann Gaspar Spurzheim bắt đầu công bố ở Wien và trong bối cảnh giới y học châu Âu còn đang tranh cãi gay gắt về "khoa học sọ não". Người dịch không nêu tên trên trang tựa; người ta thường gán việc chuyển ngữ và biên soạn cho Christian Heinrich Ernst Bischoff, bác sĩ người Đức từng theo học giải phẫu thần kinh, nhưng đây là chỗ quy thuộc chưa hoàn toàn thống nhất trong thư mục học, bởi tên ông có thể chỉ gắn với phần chính yếu chứ không phải toàn bộ nội dung tập sách. Sự hiện diện tên cả Bischoff lẫn Christoph Wilhelm Hufeland trên trang tựa phản ánh cách tập hợp văn bản của nhà làm sách: bản dịch trình bày lý thuyết của Gall, kèm theo một tiểu luận phê bình của Hufeland, dịch từ Bemerkungen über Gall's Gehirnorganenlehre. Hufeland là thầy thuốc có uy tín lớn ở Weimar thời bấy giờ; việc đặt bài phản biện của ông ngay sau phần trình bày lý thuyết cho thấy bản dịch được thiết kế như một bộ đôi: giới thiệu rồi bình giải.

Về cấu trúc, sách gồm phần chính dài 179 trang cùng các trang đề tựa và lời dẫn, trong đó tiểu luận của Hufeland chiếm khoảng từ trang 137 đến 162. Khoảng đánh số trang không liên tục giữa lớp iv, ix phía trước và số trang thân sách là chuyện thường gặp trong sách in thời kỳ này, phản ánh cách người đóng sách ghép các tờ rời. Câu hỏi hầu như không thể giải quyết chỉ từ dữ kiện thư mục là ở đây thuật ngữ "physiognomy" trong tựa được dùng theo nghĩa nào, vì Gall không hành nghề xem tướng mà tự nhận lập luận của mình dựa trên giải phẫu và sinh lý não để suy ra quan hệ giữa cấu tạo sọ và các "cơ quan" tinh thần; người Anh đương thời gộp chung cả hai cách hiểu, và tên gọi "phrenology" cũng chỉ mới định hình từ khoảng thập niên 1810.

Đối với người đọc hôm nay, bản này có ích chủ yếu như một tài liệu về chính thời điểm tiếp nhận. Bản gốc tiếng Đức của Bischoff và tiểu luận của Hufeland đều được viết trong những năm Gall còn đang chu du diễn thuyết, trước khi hệ thống của ông được Spurzheim phổ biến rộng khắp nước Anh và Mỹ với hình thức khác hẳn. Đọc bản dịch này là đọc lý thuyết sọ não ở dạng sớm, chưa bị đơn giản hoá thành trò giải trí sa lông, đồng thời đọc luôn phản ứng phê phán đầu tiên của y học chính thống Đức đối với nó. Trong kho, sách nằm ở mục Tướng pháp, cách xếp hợp với truyền thống đã tiếp nhận nó hơn là với thực tại khoa học.