Mười sáu vỏ ốc: thuật bói Yoruba từ châu Phi sang Tân Thế Giới (Sixteen Cowries)

Giới thiệu

Tác giả: Bascom, William Russell, 1912-1981 Nhà xuất bản: Bloomington : Indiana University Press Năm: 1980 Số trang (bản quét): 362 Chủ đề: Yoruba (African people) -- Religion · Divination -- Nigeria · Black people -- Latin America -- Religion · Cowries

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/details/sixteencowriesyo0000basc

Đánh giá

Cuốn sách này là một chuyên khảo dân tộc học về hệ thống bói bằng vỏ sò (cowrie) của người Yoruba, đặt trong tương quan giữa Tây Phi và cộng đồng gốc Yoruba ở Tân Thế giới — vùng Cuba và Brazil nói riêng, nơi tôn giáo Yoruba tái lập dưới dạng Santería và Candomblé. Cách tiếp cận như vậy đặt sách vào dòng nhân học tôn giáo so sánh, nối liền nghiên cứu châu Phi bản địa với nghiên cứu diaspora châu Phi ở châu Mỹ.

William Russell Bascom (1912-1981) là nhà nhân học văn hóa Mỹ, thuộc thế hệ học trò của Franz Boas và Melville Herskovits, từng làm việc lâu năm ở Nigeria và là một trong những người đặt nền cho việc nghiên cứu tôn giáo Yoruba tại hải ngoại. Việc quy thuộc tác phẩm cho Bascom căn cứ vào tên in trên bản và không gây tranh cãi; tuy nhiên, giới nghiên cứu Yoruba vẫn còn bất đồng về nguồn gốc và niên đại của chính hệ thống bói mà sách khảo cứu, cũng như về mức độ nguyên vẹn của nó khi truyền sang châu Mỹ. Sách ra năm 1980, tức là sau khi tác giả đã công bố nhiều công trình về Yoruba, và là một trong những chuyên khảo tiếng Anh sớm nhất dành riêng cho phương pháp bói mười sáu vỏ sò.

Dữ kiện thư mục đi kèm có chút lệch: phần mô tả ghi 790 trang trong khi dữ kiện chính ghi 362 trang, và thư mục tài liệu liệu ở cuối sách (tr. 787-790) lại khớp với con số lớn hơn — có thể bản lưu là một ấn bản hoặc bản đánh máy lại khổ lớn khác với lần in gốc. Người đọc nên tra trực tiếp bản trên Archive.org để nắm chính xác cách phân trang. Về truyền bản, đây là sách học thuật đương đại, ít có dị bản phức tạp như cổ tịch; điểm cần lưu ý là các phiên âm Yoruba và tên gọi thần linh (orisha) có thể được viết khác nhau tùy bản in và tùy truyền thống địa phương.

Vị trí của sách trong nền học thuật là ở chỗ nó gắn bói toán với tôn giáo và gia phả văn hóa xuyên Đại Tây Dương, một hướng nghiên cứu mà Herskovits khởi xướng và sau này nhiều tác giả về Santería, Candomblé tiếp tục.