Quốc Văn Chu Dịch Diễn Giải Phan Bộii Châu

Giới thiệu

Tác giả: Phan Bội Châu Năm: 2014 Chủ đề: Kinh Dịch, Phan Bội Châu, Thuật Số, Dịch Học, Viên Thông

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/QuocVanChuDichDiennGiaiPhanBoiiChau/Qu%E1%BB%91c%20V%C4%83n%20Chu%20D%E1%BB%8Bch%20Di%E1%BB%85nn%20Gi%E1%BA%A3i%20Phan%20B%E1%BB%99ii%20Ch%C3%A2u.pdf

Đánh giá

Phan Bội Châu (1867–1940) không phải nhà Dịch học chuyên nghiệp, nhưng về cuối đời, sau khi rời chính trường và sống tại Huế, ông dành nhiều thì giờ đọc và giảng Kinh Dịch, để lại một số trước tác trong đó bộ Quốc văn Chu Dịch diễn giải là bản được phổ biến rộng nhất. Đây là lối "diễn giải" (không phải trước tác hay sớ giải cổ điển): tác giả chuyển Hán văn sang quốc ngữ kèm lời bàn, đặt Dịch vào mạch tư tưởng của người Việt đầu thế kỷ XX. Cách quy thuộc cho Phan Bội Châu nhìn chung được học giới chấp nhận, song vẫn cần lưu ý rằng một số phần có thể do học trò hoặc người sau tập hợp, nên không nên coi toàn bộ là bút tích của một tay tác giả.

Về truyền bản, sách từng được in nhiều lần ở miền Nam trước 1975 và tái bản sau này; các bản không hoàn toàn giống nhau, có bản cắt gọn phần chú giải hoặc sửa lại từ ngữ. Bản lưu hành tại đây đề năm 2014, song đây là năm in của bản đang lưu, không phải năm thành văn — văn bản gốc hình thành khoảng thập niên 1930–1940, khi Phan Bội Châu đã rời xa hoạt động cách mạng. Phần dẫn Chủ đề có nhắc "Viên Thông", nhưng dữ kiện hiện có không cho biết đích xác đây là bộ sách nào hay một phần gắn với nó; nếu quả vậy, cần lưu ý đây là một mảng khác trong mạch Dịch học của tác giả, không nên lẫn với Quốc văn Chu Dịch diễn giải.

Điều đáng tiếc là bản đang lưu bị thiếu một số chương và chưa tìm được đủ. Với các bộ Dịch học mang tính diễn giải như thế này, việc thiếu chương thường không chỉ mất nội dung của chương đó mà còn làm đứt mạch giải thích liên tục giữa các quẻ với nhau, khiến người đọc khó theo dõi lập luận của tác giả. Bản này vì vậy phù hợp để tra cứu từng đoạn hơn là dùng như văn bản hoàn chỉnh.