Nhân tướng học mới (New Physiognomy)

Giới thiệu

Tác giả: Wells, Samuel R. (Samuel Roberts), 1820-1875 Nhà xuất bản: New York, Fowler & Wells co. Năm: 1894 Số trang (bản quét): 780 Chủ đề: Physiognomy · Phrenology

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/newphysiognom00well/newphysiognom00well.pdf

Đánh giá

Samuel R. Wells (1820-1875) là một trong những tên tuổi trụ cột của phong trào tướng thuật - não tướng học Mỹ thế kỷ XIX, gắn bó với nhà Fowler & Wells, cơ sở xuất bản và truyền bá học thuyết này ở New York. Cuốn sách mang tựa New physiognomy của ông thuộc dòng văn liệu ứng dụng, kết hợp quan sát diện mạo với lý thuyết não tướng phổ biến thời đó. Cần phân biệt rằng "tướng thuật" (physiognomy) và "não tướng học" (phrenology) tuy thường đi đôi trong ấn phẩm dạng này nhưng là hai truyền thống khác nhau, một xét nét mặt và dáng vẻ, một xét cấu trúc sọ theo các "cơ quan" tinh thần; dòng sách của Fowler & Wells chủ trương gộp cả hai. Về niên đại, tác giả mất năm 1875 mà bản đang lưu mang năm 1894, cho thấy đây là lần in lại hoặc tái bản do nhà xuất bản phát hành sau khi ông qua đời, chứ không phải bản đầu tay — người đọc nên tra kỹ các lần in trước để xác định bản gốc.

Tình trạng truyền bản của loại sách này khá phức tạp: cùng một tựa thường được chỉnh sửa, bổ sung hình vẽ qua nhiều lần in, và các bản số hoá trên Archive.org có thể thiếu trang, lệch số trang, hoặc ghép từ nhiều bản in khác nhau. Dữ kiện ghi "xxvi, [27]-768 p." cho thấy phần đầu sách đánh số La Mã rồi nhảy vào phần chính, một cách trình bày phổ biến ở sách thế kỷ XIX; khoảng trống ký hiệu [27] là dấu hiệu phân trang không liên tục, cần đối chiếu bản gốc khi trích dẫn.

Vị trí của cuốn này trong truyền thống là ở dòng văn liệu phổ thông hoá não tướng học và tướng thuật, đối chiếu được với các tác phẩm của anh em Fowler cùng thời. Giới nghiên cứu lịch sử khoa học và lịch sử tâm lý học thường đọc nó như tư liệu về cách một học thuyết nay bị coi là giả khoa học từng được truyền bá rộng rãi, hơn là như một cẩm nang còn giá trị thực hành. Phần lớn các khẳng định quy thuộc và niên đại cụ thể của từng lần in vẫn còn chỗ phải tra cứu thêm.