Tỵ tướng học, hay gợi ý phân loại các kiểu mũi (Nasology)

Giới thiệu

Vignette on t.p. and portraits in text; Includes bibliographic footnotes

Tác giả: Warwick, Eden, pseud Nhà xuất bản: London : Richard Bentley Năm: 1848 Số trang (bản quét): 282 Chủ đề: Physiognomy · Nose

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/b2930913x_0001/b2930913x_0001.pdf

Đánh giá

Nasology, or, Hints towards a Classification of Noses (London: Richard Bentley, 1848) là một khảo luận tiếng Anh về nhân tướng học, cụ thể lấy cái mũi làm đối tượng phân loại. Sách nằm trong dòng tướng pháp chịu ảnh hưởng của Johann Caspar Lavater, nhưng thay vì bàn toàn diện khuôn mặt, nó thu hẹp vào một bộ phận và thử dựng hệ thống phân loại riêng cho bộ phận ấy. Đây là hướng điển hình của tướng pháp thế kỷ XIX: chia hình thái cơ thể thành các kiểu, rồi gán cho mỗi kiểu một tương ứng về tính khí hay tư cách.

Tên tác giả trên trang tựa đề ghi "Eden Warwick", kèm chú "pseud" — tức đây là bút danh. Việc quy về danh tính thật còn chỗ chưa ngã ngũ trong giới thư mục; cách hiểu phổ biến xem Eden Warwick là bút hiệu, không phải tên khai sinh, nên mọi gán ghép tác giả cụ thể chỉ nên coi là phỏng đoán. Nhà xuất bản Richard Bentley là cơ sở in ấn lớn ở London thời đó, chuyên về tiểu thuyết và sách khảo cứu đại chúng, điều này đặt cuốn sách đúng vào dòng ấn phẩm phổ thông hơn là học thuật chuyên sâu.

Về hình thức truyền bản, bản đang lưu có vignette ở trang tựa đề và tranh chân dung in kèm trong nội văn, cùng chú thích thư mục ở chân trang. Tranh minh họa nội văn đóng vai trò thiết yếu với loại sách phân loại hình thái: mỗi kiểu mũi thường cần hình để đối chiếu, nên dị bản giữa các lần in có thể khác nhau chủ yếu ở phần minh họa và cách sắp hình, chứ không hẳn ở văn bản.

Sách thuộc nhóm tướng pháp nay bị xếp vào văn liệu giả khoa học, nhưng vẫn được người nghiên cứu văn hóa thị giác, lịch sử khoa học hình sự và lịch sử tư tưởng về cơ thể quan tâm, vì nó cho thấy cách người thế kỷ XIX hệ thống hóa bề ngoài thành tri thức. Phân loại "Tướng Pháp" trong kho phản ánh vị trí đó. Với độc giả trong nước, bản 1848 này là một mẫu tham chiếu để đối chiếu với truyền thống tướng học phương Đông, vốn cũng lấy mũi làm một cung vị nhưng đặt trong khung can chi và vận hạn khác hẳn.