Các bài giảng về Kinh Dịch: thường và biến (Lectures on the I Ching — Constancy and Change)

Giới thiệu

"Published in German as Wandlung und Dauer, Eugen Diederichs Verlag, Düsseldorf and Cologne, 1956"--Verso of t.p; This edition first published in 1979

Tác giả: Wilhelm, Richard, 1873-1930 Nhà xuất bản: Princeton, N.J. : Princeton University Press Năm: 1989 Số trang (bản quét): 222 Chủ đề: Yi jing

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/details/lecturesoniching0000wilh

Đánh giá

Richard Wilhelm (1873–1930) là nhà truyền giáo và Hán học người Đức, người để lại dấu ấn sâu nhất qua bản dịch Kinh Dịch sang tiếng Đức (1924), về sau được Cary F. Baynes chuyển sang tiếng Anh và phổ biến rộng khắp thế giới phương Tây. Cuốn đang xét không phải bản dịch kinh văn mà là tập bài giảng, trong đó Wilhelm trình bày cách ông hiểu và giảng giải Kinh Dịch. Nguyên bản tiếng Đức, Wandlung und Dauer, do Eugen Diederichs Verlag ấn hành tại Düsseldorf và Köln năm 1956; theo ghi chú ở mặt sau trang nhan đề, bản tiếng Đức ra đời sau khi tác giả đã mất, còn bản tiếng Anh lần đầu xuất bản năm 1979, và ấn bản đang lưu là lần in năm 1989 của Princeton University Press, dày 222 trang.

Cần phân biệt rõ vị trí của tập này với bộ I Ching: The Book of Changes vốn gắn liền tên tuổi Wilhelm. Bản dịch kinh văn kia được giới nghiên cứu coi là công trình nền tảng, có sự cộng tác của học giả Lão Nãi Tuyên ở Thanh Đảo, và từ lâu đã trở thành một trong những ngả đường chính đưa Kinh Dịch vào học thuật phương Tây. Còn Lectures on the I ching là tập hợp các bài giảng, được đặt trong khung đề từ "constancy and change", tức hằng và biến, một cặp khái niệm căn bản của Dịch học. Vì đây là văn bản giảng giải chứ không phải trước tác kinh điển, người đọc nên xếp nó vào nhóm tài liệu nghiên cứu và dẫn nhập, không nhầm với bản dịch chính văn.

Về truyền bản, có vài điểm cần lưu ý. Bản gốc tiếng Đức ấn hành năm 1956, tức hai mươi sáu năm sau khi Wilhelm qua đời, nên việc tập hợp và biên tập các bài giảng ấy do người khác thực hiện; bản tiếng Anh của Princeton lại ra sau đó hơn hai thập kỷ. Độ chênh giữa các lần in và khả năng có dị văn giữa bản Đức và bản Anh là điều nên tra khi đối chiếu, song dữ kiện hiện có không cho phép khẳng định chi tiết. Sách có thư mục tham khảo và phần chỉ dẫn, cho thấy đây là ấn bản được biên soạn phục vụ tra cứu chứ không thuần túy là tập bài giảng rời.

Với người học Kinh Dịch, tập này đáng biết vì nó ghi lại cách một dịch giả lớn lý giải truyền thống mình chuyển ngữ, đặt cạnh bản kinh văn mà chính ông để lại. Việc Wilhelm có phải tác giả trực tiếp của từng bài giảng hay không, hay chỉ là tác giả tinh thần được người biên tập tập hợp, là chỗ học giới vẫn còn phải xét theo từng ấn bản.