Tấm gương soi của Lavater, hay khảo luận về diện mạo của giới tự nhiên, từ con người đến cây cỏ (Lavater's Looking-Glass)

Giới thiệu

Signatures: pi² a⁴ B-O⁸ P⁴; Engraved frontispiece by Charles Grignion after Charles Reuben Ryley; ESTC; The imprint of the frontisipiece plate has been erased away. It originally read: Publish'd by T. Bellamy 1 July 1793; Binding: old tree calf; gilt borders on boards; gilt spine; armorial bookplate of Arthur Clifton Hansard on front pastedown

Tác giả: Lavater, Johann Caspar, 1741-1801; Sue, M. (Jean Joseph), 1710-1792; Ryley, Charles Reuben, 1752?-1798; Grignion, Charles, 1721-1810; Ritchie, Millar, 1752-1828; W. J. and J. Richardson (Firm); Lackington, Allen and Co Nhà xuất bản: London : Printed by Millar Ritchie ... and sold by Messrs. Richardsons ..., Lackington, Allen, and Co. ... and Geisweiler ... Năm: 1800 Số trang (bản quét): 246 Chủ đề: Physiognomy · Human anatomy · Anatomy, Comparative

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/gri_33125008793438/gri_33125008793438.pdf

Đánh giá

Cuốn sách này là một khảo luận về tướng mạo học (physiognomy) bằng tiếng Anh, in tại London năm 1800, đặt tên theo Johann Caspar Lavater (1741-1801), mục sư và tác giả người Thụy Sĩ mà các trước tác về tướng mạo đã làm nên danh tiếng khắp châu Âu cuối thế kỷ XVIII. Việc gán tên Lavater lên tựa sách là chuyện phổ biến trong ngành in thời ấy, nhưng cần phân biệt: đây không phải bản dịch trực tiếp từ một tác phẩm cụ thể của Lavater, mà là một ấn phẩm ăn theo dòng chủ đề do ông khởi xướng. Trang tựa còn ghi thêm M. Sue (Jean Joseph Sue, 1710-1792) cùng hai thợ khắc và vẽ là Charles Reuben Ryley và Charles Grignion, những cái tên thuộc giới minh họa và chế bản hơn là giới trước tác.

Dữ kiện thư mục cho thấy một cuốn sách được dựng khá công phu về mặt hình thức: 246 trang, có chỉ dẫn (index), một tranh khắc mặt trước do Grignion thực hiện theo bản vẽ của Ryley. Tấm tranh này mang dấu vết của một lần tái sử dụng: dòng đề từ trên bản khắc đã bị xóa và nguyên gốc ghi "Publish'd by T. Bellamy 1 July 1793", tức tấm kẽm đã được dùng cho một ấn phẩm khác trước đó bảy năm rồi mới đưa vào cuốn này. Chi tiết ấy nói lên cách làm sách của các nhà in nhỏ ở London giai đoạn này, khi bản khắc thường được tái dùng nhiều lần. Bản đang lưu giữ dấu bìa da bê vân cũ với đường viền và gáy thếp vàng, cùng dấu sách có huy hiệu của Arthur Clifton Hansard — tức là đã qua tay một bộ sưu tập tư nhân trước khi vào kho.

Về phương diện học thuật, đây là tài liệu thuộc vùng giao thoa giữa tướng mạo học và giải phẫu học so sánh, một hướng nghiên cứu mà giới trí thức châu Âu cuối XVIII đầu XIX xem là cách đọc tính khí và trí tuệ qua cấu tạo cơ thể, từ người xuống thực vật như tựa đề gợi. Ngày nay hướng ấy không còn được xem là khoa học, song vẫn là nguồn tư liệu cần thiết để hiểu lịch sử nhân học hình thể và mỹ thuật tạo hình châu Âu. Giá trị của ấn bản này nằm ở chỗ nó cho thấy cách một dòng tư tưởng của Lavater được phổ biến lại, cắt ghép và thương mại hóa trong thị trường sách Anh, chứ không phải ở chỗ đại diện trung thực cho nguyên tác.