Kỳ Môn Độn Giáp (Yên Ba Điếu Tẩu Ca)
Giới thiệu
Bản Kỳ Môn gắn với "Yên Ba Điếu Tẩu ca" — bài ca quyết do Triệu Phổ soạn đời Tống, tóm gần như trọn bộ hệ thống Kỳ Môn Độn Giáp nên được xem là văn bản nền của môn này.
Bài ca kể chuyện Hoàng Đế đánh Xi Vưu, mộng thấy thần trao phù chú, lập đàn tế rồi rồng thần và phượng mang đồ thư từ trời xuống. Người đọc cần biết đó là cách kể mang màu huyền thoại; giới nghiên cứu cho rằng gốc thật của Kỳ Môn nhiều phần nằm ở phép bày trận trên chiến địa thời cổ.
Kỳ Môn Độn Giáp là một trong "Tam thức", cùng Thái Ất thần số và Lục Nhâm thần khoá.
Soạn theo: https://www.tusachxua.com/2022/06/22/so-luoc-ve-thuat-ky-mon-don-giap/ · https://phongthuythienphat.vn/ky-mon-don-giap
Đánh giá
Kỳ Môn Độn Giáp, xét theo cách xếp kho ở đây, thuộc Tam Thức, tức nhóm ba môn thuật số lớn của Trung Quốc cổ đại gồm Thái Ất, Kỳ Môn và Lục Nhâm. Trong Tam Thức, Kỳ Môn Độn Giáp gắn với việc lập cục theo Can, Chi, phương vị và thời điểm, dùng hệ Can–Chi, Cửu cung, Bát môn, Cửu tinh cùng các thần sát để dựng bàn. Đây là truyền thống vừa có mặt lý thuyết, vừa được áp dụng vào binh lược, trạch cát và nhiều lĩnh vực khác, nên văn bản thuộc dòng này thường tồn tại dưới dạng ca quyết truyền khẩu, sau mới được tập lục thành sách.
Tựa ghi "Cổ thư" và tên Yên Ba Điếu Tẩu Ca cho thấy đây là loại văn bản mang tính tuyển lục hoặc gán nguồn theo lối truyền thống, không nhằm một tác giả cụ thể nào. Các bộ Kỳ Môn lưu truyền thường mang tên người xưa như Khương Thượng, Hoàng Thạch Công hoặc gắn với các bậc ẩn sĩ, và việc quy thuộc gần như luôn nằm trong vùng tranh luận của giới nghiên cứu; cách hiểu phổ biến là tác phẩm hình thành qua nhiều lớp biên tập, không có một niên đại khởi nguồn dứt khoát. Bản đang lưu ở đây là bản Việt ngữ, nhiều khả năng chuyển ngữ từ Hán văn, song dữ kiện hiện có không cho biết người dịch, thời điểm dịch hay bản gốc được dùng để đối chiếu.
Về phương diện truyền bản, dòng Kỳ Môn có rất nhiều hệ thống cục pháp khác nhau, dẫn đến dị văn đáng kể giữa các bản in và các bản chép tay, nhất là ở phần ca quyết và phép bày cục. Người học cần biết tới bộ này vì nó đại diện cho nhánh ca quyết được lưu hành rộng trong đời sống thực hành, bên cạnh các văn bản lý thuyết quy mô hơn của cùng dòng. Khi đối chiếu, nên xem đây là một dị bản trong hệ thống Kỳ Môn, không phải bản chuẩn duy nhất.