Kinh dịch và hệ nhị phân

Giới thiệu

Tủ sách văn hóa cổ truyền phương ĐôngKinh dịch và hệ nhị phânHoàng Tuấn

Tác giả: Hoàng Tuấn Nhà xuất bản: Hà Nội : NXB Văn hóa - Thông tin Năm: 2002 Chủ đề: sách tiếng Việt

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/kinhdichvahenhiphan/Kinh%20d%E1%BB%8Bch%20v%C3%A0%20h%E1%BB%87%20nh%E1%BB%8B%20ph%C3%A2n%20-%20Ho%C3%A0ng%20Tu%E1%BA%A5n.pdf

Đánh giá

Cuốn sách thuộc dòng nghiên cứu so sánh Kinh Dịch với hệ đếm nhị phân, một hướng tiếp cận đã có truyền thống từ khi Leibniz đối chiếu 64 quẻ với số nhị phân sáu bit. Nằm trong "Tủ sách văn hóa cổ truyền phương Đông" của NXB Văn hóa - Thông tin, ấn phẩm này là sản phẩm của thời kỳ đầu thế kỷ XXI, khi giới nghiên cứu trong nước quan tâm trở lại việc đọc Kinh Dịch qua lăng kính khoa học hiện đại. Tên tác giả Hoàng Tuấn ghi trên bản không kèm thông tin tiểu sử, nên chưa thể xác định đây là ai và ở mức độ nào là người biên soạn hay phiên giải.

Việc gán ghép hệ nhị phân với Kinh Dịch là chủ đề còn tranh luận. Cách hiểu phổ biến nhất — thường được gọi là "đọc Leibniz" — cho rằng âm/dương tương ứng 0/1, các quẻ vì thế biểu diễn được thành dãy nhị phân, nhưng tính liên tục giữa cách mã hoá cổ điển và hệ đếm hiện đại vẫn chưa được giới học thuật thống nhất. Độc giả cần phân biệt giữa luận điểm lịch sử (Leibniz và ảnh hưởng của Kinh Dịch lên toán học phương Tây) với luận điểm triết học (cho rằng 64 quẻ vốn đã hàm chứa cấu trúc nhị phân từ đầu) — đây là hai vấn đề khác nhau. Chú giải này không thể xác nhận cuốn sách nghiêng về phía nào khi chưa khảo sát nội dung.

Về phương diện thư mục, đây là bản tiếng Việt duy nhất được ghi nhận trong kho, không rõ có dị bản nào khác không, và cũng chưa rõ nguồn tư liệu mà tác giả sử dụng để chú giải hay đối chiếu Kinh Dịch. Điều còn thiếu — bảng đối chiếu quẻ, danh mục tham khảo, phụ lục — không thể suy đoán từ dữ kiện hiện có. Vì vậy đây nên được coi là tài liệu khảo cứu để tham chiếu về mặt phương pháp luận là chính, chứ không phải bản chú giải Kinh Dịch theo nghĩa cổ học.

Người học muốn theo dõi mạch thảo luận "Kinh Dịch – nhị phân" có thể đối chiếu với các công trình dịch và chú giải Kinh Dịch bằng tiếng Việt đã chuẩn hoá (của Nguyễn Hiến Lê, Phan Bội Châu, hay các bản dịch Hán văn khác) để làm đối chứng; nhưng cần lưu ý rằng đây là hai dòng văn liệu khác nhau về mục đích.