Kinh Dịch (I Ching)

Giới thiệu

i ching

Năm: 1965 Số trang (bản quét): 234

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/details/iching0000unse_b0h9

Đánh giá

Dữ kiện thư mục chỉ vỏn vẹn một tựa đề đã phiên âm là i ching, năm 1965, bản tiếng Anh dày 234 trang, xếp vào mục Kinh Dịch. Chừng ấy không đủ để xác định đây là bản dịch của ai, do nhà xuất bản nào ấn hành, hay thuộc truyền thống chú giải nào. Riêng mốc 1965 lại đáng lưu ý: đó là giai đoạn Kinh Dịch được dịch và giới thiệu rộng rãi ra phương Tây, với nhiều bản phổ biến của các dịch giả khác nhau, mỗi bản mang một cách tiếp cận riêng. Cùng một tựa tiếng Anh mà nội dung và ngả truyền bản có thể rất khác nhau, nên người đọc cần tra bản in cụ thể trước khi trích dẫn.

Về mặt học thuật, Kinh Dịch là văn bản nhiều tầng: phần kinh cổ gắn với hệ thống bát quái, phần truyện chú giải truyền thống, rồi các lớp bình giải chồng lên nhau qua nhiều thế kỷ. Việc quy tác giả cho các tầng văn bản ấy, cũng như niên đại của từng lớp, từ lâu vẫn là chỗ giới nghiên cứu bất đồng; cách hiểu phổ biến xem phần kinh là sản phẩm của một quá trình hình thành lâu dài chứ không phải của một tác giả duy nhất. Bản chữ Anh nào cũng là kết quả của một chuỗi lựa chọn: dịch từ bản Hán nào, theo hệ thống chú giải nào, có kèm nguyên văn hay không.

Truyền bản tiếng Anh của Kinh Dịch hình thành qua nhiều ngả, từ các bản dịch của nhà truyền giáo, của học giả Hán học cho đến các bản phổ biến dựa trên tiếng Đức hoặc tiếng Pháp. Dị văn giữa các bản in là chuyện thường gặp, nhất là ở tên quái, thứ tự quái và cách chuyển ngữ thuật ngữ then chốt. Với một ghi nhận chỉ có tựa và năm, không nên quy bản này cho dịch giả hay dòng chú giải nào.

Trong kho phân loại Kinh Dịch, đây là tài liệu tiếng Anh thuộc giai đoạn giữa thế kỷ XX. Người học muốn định vị nó cần đối chiếu với các bản dịch cùng thời để biết bản này đứng ở đâu trong truyền thống.