Hiệp Kỷ Biện Phương Thư

Giới thiệu

Bộ sách trạch cát lớn nhất của Trung Hoa, do vua Càn Long xuống lệnh biên soạn; Trang Thân Vương Doãn Lộc cùng Mai Cốc Thành (Mai Giác Thành) và Hà Quốc Tông chủ trì. Bản đầy đủ gồm 36 quyển, được bảo tồn trong Văn Uyên Các.

Đây là bộ tổng hợp và chỉnh lý toàn bộ hệ thống chọn ngày giờ trước đó — thần sát, nghi kỵ, dụng sự — nên các sách trạch cát và lịch vạn sự đời sau phần lớn đều dựa vào nó. Bản dịch tiếng Việt thường chia thành các phần như "Trạch cát yếu pháp" và "Dụng sự hỷ kỵ".

Soạn theo: https://thuvienphongthuy.vn/chia-se/27/hiep-ky-bien-phuong-thu-tac-pham-lon-ve-trach-cat-cua-trung-hoa · https://www.huyenhocvietnam.vn/nd/9739/hiep-ky-bien-phuong-thu-toan-tap-mai-coc-thanh.html

Đánh giá

Hiệp Kỷ Biện Phương Thư là bộ sách trạch cát lớn, định hình cách chọn ngày giờ và phương vị cho hầu hết lịch vạn sự về sau. Sách do triều Thanh sắc soạn, quy tụ nhiều nguồn trạch cát đời trước, hệ thống hóa thành quy tắc tra cứu theo thần sát và các mục nghi – kỵ. Việc sắc soạn khiến đây là văn bản chính thức, song cũng là bản tổng hợp, nên vấn đề ai là người chủ biên và các phần nào thuộc đời Minh, phần nào do người Thanh bổ sung vẫn chưa được xác định dứt khoát.

Bản lưu hành phổ biến trong giới nghiên cứu thường được biết dưới tên Hiệp Kỷ Biện Phương Thư, gắn với uy tín của một văn bản đã được triều đình phê chuẩn. Các bản in khác nhau có dị văn ở phần thần sát và thứ tự nghi – kỵ, phản ánh quá trình truyền bản phức tạp trước khi ấn định. Bản đang lưu là tiếng Việt, tức đã qua một ngả dịch, không còn nguyên ngữ Hán.

Với người học trạch cát và lịch pháp, cuốn này là mắt xích nối giữa các chuyên thư cổ và hệ lịch vạn sự thông dụng. Nắm được nó giúp truy nguyên vì sao một ngày được xem là cát hay hung, thay vì chỉ tra kết quả sẵn có. Tuy nhiên do các lớp biên tập và dịch thuật chồng lên nhau, khi dùng cần đối chiếu với các bộ cùng dòng và lưu ý niên đại các lớp văn bản.