Sự hình thành các tín ngưỡng bản thổ ở Nhật Bản sơ kỳ: dấu vết một nghi lễ bị lãng quên trong thần thoại và truyền thuyết cổ (Founding Territorial Cults in Early Japan)

Giới thiệu

The first book that deals with the territorial cults of early Japan by focusing on how such cults were founded in ownerless regions. Numerous ancient Japanese myths and legends are discussed to show that the typical founding ritual was a two-phase ritual that turned the territory into a horizontal microcosm, complete with its own ‘terrestrial heaven’ inhabited by local deities. Reversing Mircea Eliade’s popular thesis, the author concludes that the concept of the human-made horizontal microcosm is not a reflection but the source of the religious concept of the macrocosm with gods dwelling high up in the sky.

Năm: 2023 Chủ đề: Ancient Japan · charter myths · comparative studies · creation myths · divination · foundation rituals · founder worship · Fudoki · Kojiki · land-claiming · Landnámabók · Nihon shoki · sacred groves · settlement geography · Shinto · spatial anthropology · book

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/oapen-20.500.12657-87966/9789004686458.pdf

Đánh giá

Cuốn sách thuộc dòng nghiên cứu tôn giáo học và nhân học tôn giáo về Nhật Bản cổ, đặt trọng tâm vào các nghi lễ khai lập lãnh thổ (territorial cults) trong những vùng được xem là vô chủ. Cách tiếp cận của tác giả bám vào thần thoại và truyền thuyết Nhật Bản cổ như nguồn liệu để phục dựng cấu trúc nghi lễ, đồng thời đối chiếu với khung so sánh tôn giáo phương Tây, cụ thể là luận đề của Mircea Eliade về quan hệ giữa vi mô và vĩ mô vũ trụ. Điểm đáng lưu ý về mặt học thuật là tác giả đảo ngược quan hệ nhân quả quen thuộc trong luận đề Eliade: thay vì coi mô hình vi mô nhân tạo phản chiếu vũ trụ quan, tác giả cho rằng chính khái niệm vi mô nằm ngang do con người tạo ra mới là nguồn gốc của quan niệm vĩ mô với thần linh ngự trên cao. Đây là một đề xuất lý thuyết có tính tranh luận, không phải kết luận đã được học giới đồng thuận.

Về phương diện thư mục, đây là công trình tiếng Anh xuất bản năm 2023, hiện được xếp trong kho ở mục Bói Toán. Việc phân loại như vậy phản ánh phần nào phạm vi chủ đề của sách — nghi lễ khai lập lãnh thổ gắn với thần linh địa phương, thần thoại khai sinh (charter myths), thần thoại sáng thế và các thực hành bói toán liên quan — chứ không hẳn chỉ về thuật bói toán theo nghĩa hẹp. Cần phân biệt rằng bản đang lưu là tiếng Anh, còn nguyên tác có thể được viết bằng tiếng Nhật hoặc một ngôn ngữ khác; nếu vậy, độc giả nên tra cứu thêm về bản gốc và lịch sử dịch thuật để nắm rõ hơn về truyền bản. Thông tin hiện có không cho biết tác giả, dịch giả, nhà xuất bản hay số trang, nên không thể xác nhận chi tiết về niên đại và quy thuộc tác giả.

Trong bối cảnh nghiên cứu Nhật Bản cổ, cuốn sách có vị trí nhất định vì kết nối hai hướng tiếp cận thường ít gặp nhau: một bên là khảo sát văn bản thần thoại — truyền thuyết, bên kia là lý thuyết so sánh tôn giáo. Với người học, đây là tài liệu tham khảo cho các chủ đề nghi lễ khai lập, thần thoại khai sinh và không gian linh thiêng, đồng thời là một ví dụ về cách đọc lại các mô hình lý thuyết đã quen thuộc trong tôn giáo học so sánh.