Bói toán ở nước Mỹ hôm nay: khảo sát qua các mẩu quảng cáo (Fortune-Telling in America Today)

Giới thiệu

299-307 p.,; Caption title; Detached from Journal of American folk-lore, Dec. 1895

Tác giả: Bolton, Henry Carrington, 1843-1903 Nhà xuất bản: [Boston ; New York] Năm: 1895 Số trang (bản quét): 12 Chủ đề: Fortune-telling

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/fortunetellingin00bolt_0/fortunetellingin00bolt_0.pdf

Đánh giá

Henry Carrington Bolton (1843–1903) là nhà hóa học Mỹ, nhưng phần lớn công trình được nhớ tới lại thuộc địa hạt folklore và lịch sử khoa học; ông là một trong những thành viên tích cực của American Folklore Society và có nhiều khảo luận về bói toán, mê tín, lịch pháp. Bản ghi ở đây là một khảo luận ngắn về quảng cáo bói toán ở Mỹ, in rời từ Journal of American Folk-lore số tháng 12 năm 1895. Cần lưu ý sự lệch giữa các dữ kiện: tựa Việt hóa ghi "A study of advertisements", trong khi tờ tạp chí đăng nó lại ghi chú là caption title, và số trang 299–307 (12 trang) khớp với dung lượng một tiểu luận tạp chí hơn là một chuyên khảo độc lập.

Việc quy tác giả cho Bolton ở đây khá vững, dựa trên chính kỳ tạp chí đã đăng và các thư mục liệt kê của Journal of American Folk-lore. Khó xác định hơn là tình trạng văn bản lưu hành: người ta thường gặp nó dưới dạng ấn phẩm tách rời (offprint) được đóng lại thành tập, nên thông tin "Boston; New York" nhiều khả năng chỉ là nơi phát hành của tờ tạp chí chứ không phải một nhà xuất bản riêng đứng tên cuốn sách. Các bản số hóa trên Archive.org phần lớn chụp từ những tập tạp chí đóng bìa, do đó có thể lẫn trang của các bài lân cận.

Trong dòng tài liệu về bói toán phương Tây thế kỷ XIX, bài này thuộc nhóm nghiên cứu bói toán như một hiện tượng thị trường và truyền thông — tức xem quảng cáo bói toán là nguồn liệu về hành vi tôn giáo dân gian đô thị. Người đọc cần biết tới nó chủ yếu vì tư liệu quảng cáo báo chí cuối thế kỷ XIX rất khó tra cứu nguyên bản, và Bolton là một trong những người đầu tiên đã hệ thống hóa chúng lại. Nên kiểm tra thêm các số cùng năm của Journal of American Folk-lore nếu cần đối chiếu dị bản.