Bói toán ở nước Mỹ hôm nay: khảo sát qua các mẩu quảng cáo (Fortune-Telling in America Today)

Giới thiệu

299-307 pages; Detached from Journal of American folk-lore, Dec. 1895

Tác giả: Bolton, Henry Carrington, 1843-1903 Nhà xuất bản: [Boston] ; [New York] Năm: 1895 Số trang (bản quét): 14 Chủ đề: Fortune-telling

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/fortunetellingin00bolt_1/fortunetellingin00bolt_1.pdf

Đánh giá

Henry Carrington Bolton (1843–1903) là nhà hoá học người Mỹ, nhưng phần lớn di sản học thuật của ông lại nằm ở lịch sử khoa học và folklore. Ông có công hệ thống hoá thư mục folklore Hoa Kỳ đầu tiên và là một trong những người sáng lập hiệp hội ngành này. Mảng khảo cứu về bói toán và chiêm tinh của ông thuộc dòng folkloristics đương thời, tức ghi chép và phân loại tập tục dân gian theo phương pháp thực nghiệm, chứ không phải trước tác bói toán.

Ấn phẩm nêu ở đây là bài tách rời (offprint, "detached from") từ Journal of American Folk-Lore, số tháng 12 năm 1895, nên cần phân biệt với sách chuyên khảo cùng tên. Sự trùng khớp giữa tựa Việt hoá "Fortune-telling in America today: a study of advertisements" và bài tạp chí cho thấy bản lưu có thể là một phần nhỏ — mười bốn trang, đánh số 299–307, khổ 26 cm — tức trích đoạn nằm trong khuôn khổ một bài nghiên cứu đăng kỳ. Việc khảo sát qua quảng cáo cho thấy hướng tiếp cận của tác giả: dùng nguồn quảng cáo đương thời làm tư liệu cho tập tục bói toán, một cách làm còn mới mẻ vào cuối thế kỷ XIX.

Về quy thuộc, tên Bolton trên bản in khớp với niên đại và mạch xuất bản của ông, nên độ chắc chắn cao. Tuy vậy, dữ kiện nơi xuất bản chỉ ghi [Boston]; [New York] mà không nêu nhà in, và không có thông tin về dị bản hay tái bản, nên khó dựng một lịch sử truyền bản đầy đủ. Bản số hoá lấy từ Archive.org thuộc dạng tài liệu mở, tiện cho tra cứu nhưng người đọc cần lưu ý rằng bài tách rời trong kho thư viện có thể đã bị đóng gộp hoặc phân loại khác với nguyên bản tạp chí.

Với người học folklore và lịch sử tôn giáo Mỹ thế kỷ XIX, tài liệu này đáng tham chiếu vì nằm trong mạch nghiên cứu về cách ngành folklore non trẻ Hoa Kỳ tự định vị trước các hiện tượng bói toán đang lưu hành trong đời sống đương thời.