Sự thật và khuôn mặt: khảo cứu mối liên hệ giữa nét vẽ chân dung và chân dung tinh thần, kèm luận về cái đẹp (Facts & Faces)

Giới thiệu

269 p

Tác giả: Woolnoth, Thomas, 1785-1836? Nhà xuất bản: London, Author Năm: 1854 Số trang (bản quét): 342 Chủ đề: Physiognomy

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/factsfacesbeinge00wool/factsfacesbeinge00wool.pdf

Đánh giá

Cuốn sách này thuộc dòng tướng pháp học (physiognomy) Đông–Tây đều quen gọi là "tướng pháp", tức lối đọc tính khí và tâm tính con người qua đường nét khuôn mặt. Tựa đầy đủ cho thấy tác giả đặt vấn đề hẹp hơn: so sánh chân dung vẽ (linear portraiture) với chân dung tinh thần (mental portraiture), kèm một luận thuyết về cái đẹp tuyệt đối và tương đối. Đây là kiểu khảo cứu giao thoa giữa mỹ học, giải phẫu mặt và hội hoạ chân dung, phổ biến ở Anh nửa đầu thế kỷ XIX.

Việc quy tác giả cho Thomas Woolnoth còn phải dè chừng. Ông vốn được biết đến nhiều hơn với tư cách thợ khắc và nhà in gốc ở Norwich, hoạt động ở London, chứ không hẳn là tác giả lý thuyết. Năm sinh 1785 có thể chấp nhận được, nhưng năm mất ghi kèm dấu hỏi (1836?) cho thấy ngay dữ kiện thư mục cũng chưa chắc chắn. Bản ghi năm xuất bản 1854, tức sau khi tác giả có thể đã qua đời gần hai thập kỷ, lại ghi nhà xuất bản là chính tác giả (Author) — dấu hiệu điển hình của một ấn bản hậu kỳ, có thể do người khác đứng ra lo liệu hoặc tái bản theo bản quyền cũ. Nói cách khác, đây nhiều khả năng không phải lần in đầu.

Sự lệch giữa hai con số trang trong dữ kiện — 342 trang ghi ở một trường và "269 p" ở phần mô tả — là chuyện thường gặp với các bản số hoá từ Archive.org: bản quét có thể thiếu lá, gộp phụ lục, hoặc đếm khác nhau giữa số tờ và số trang in. Người tra cứu nên đối chiếu trực tiếp bản số hoá thay vì tin tuyệt đối vào một con số. Về vị trí trong truyền thống, sách nằm cùng mạch với các trước tác tướng pháp Anh thế kỷ XVIII–XIX, nơi lý thuyết chân dung được dùng để biện luận cho một thứ mỹ học về khuôn mặt — mạch mà người học tướng pháp và lịch sử mỹ thuật đều cần biết đến.