Khảo luận về nhân tướng học, nhằm truyền bá hiểu biết và lòng yêu thương nhân loại (Essays on Physiognomy)

Giới thiệu

3 volumes : (8vo) Illus. by 360 engravings

Tác giả: Lavater, Johann Caspar, 1741-1801 Nhà xuất bản: London : G.G.J. and J. Robinson Năm: 1789 Số trang (bản quét): 570 Chủ đề: Physiognomy

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/b33486852_0002/b33486852_0002.pdf

Đánh giá

Đây là bản tiếng Anh của Physiognomische Fragmente, tác phẩm chính của Johann Caspar Lavater (1741-1801), mục sư và nhà thần học Tin Lành người Zürich, đồng thời là một trong những tên tuổi được đọc nhiều nhất ở châu Âu cuối thế kỷ XVIII. Sách thuộc dòng tướng pháp (physiognomy) — khuynh hướng đọc tính cách và năng lực tinh thần con người qua nét mặt, dáng vẻ, đặc biệt là đường nét khuôn mặt và hình dạng đầu. Cần phân biệt: tác phẩm được viết bằng tiếng Đức trước, bản 1789 nơi đây là một trong nhiều bản dịch tiếng Anh ra đời trong khoảng hai thập niên cuối thế kỷ XVIII, khi mối quan tâm tới tướng pháp lan rộng khắp Anh và Pháp.

Việc quy thuộc tác giả cho Lavater là chắc chắn — tên ông in trên chính bản này và không có tranh luận đáng kể. Điều còn phải dè chừng là vai trò của những người cộng tác. Nguyên bản tiếng Đức ra từng phần, có sự tham gia của Johann Heinrich Fuseli và một số cây bút khác trong việc minh họa và biên tập; quá trình hình thành văn bản cuối cùng qua nhiều lần in lại khá phức tạp, nên các bản dịch Anh thường khác nhau về mức độ đầy đủ, về thứ tự các phần và về phần minh họa. Người dịch tiếng Anh của ấn phẩm này cũng là một điểm cần lưu ý khi tra cứu, vì có ít nhất vài bản dịch được lưu hành dưới những tựa gần giống nhau, không phải bản nào cũng tương ứng với cùng một người chuyển ngữ.

Về truyền bản, bản đang xét do G.G.J. and J. Robinson, London, ấn hành năm 1789, khổ tám (8vo), ba quyển, có 360 tranh khắc. Các tranh khắc này là một phần không tách rời của tác phẩm chứ không chỉ là phụ bản trang trí: chúng gồm chân dung, hình đầu người lý tưởng hóa và các thí dụ minh họa, và chính cách lựa chọn, cách vẽ lại hình mẫu qua bản khắc đã làm nên khác biệt giữa các lần in. Vì vậy, hai bản có thể cùng tựa, cùng năm mà khác nhau về số hình và chất lượng khắc; người tra cứu nên đối chiếu phần hình nếu muốn xác định đúng ấn bản.

Sách có vị trí quan trọng trong lịch sử tướng pháp: nó tiếp nối truyền thống từ Giambattista della Porta (thế kỷ XVI-XVII) và đặt nền đọc cho các tác giả về sau, đồng thời là một trong những nguồn tư liệu chính cho việc nghiên cứu tâm lý học hình thể thời Khai sáng. Nó cũng gây tranh cãi ngay từ khi ra đời; một số nhà tư tưởng cùng thời như Georg Christoph Lichtenberg đã phê phán gay gắt phương pháp lập luận của Lavater. Đối với người học, giá trị của bản này trước hết nằm ở chỗ nó cho thấy cách một hệ thống đọc dấu hiệu cơ thể từng được xây dựng và phổ biến, chứ không phải ở tính khả tín của phương pháp theo tiêu chuẩn khoa học hiện đại.