Khảo luận về nhân tướng học, 1789 — tập 1 (Essays on Physiognomy)

Giới thiệu

Essays on physiognomy; for the promotion of the knol edge and the love of mankind 1789: Volume 1.Digitized from IA40312803-28.Previous issue: bim_eighteenth-century_essays-on-physiognomy-c_lavater-johann-caspar_1797_4.Next issue: bim_eighteenth-century_essays-on-physiognomy-f_lavater-johann-caspar_1789_2.

Tác giả: Lavater, Johann Caspar Năm: 1789 Số trang (bản quét): 442 Chủ đề: Language & Literature · Literary And Political Reviews · General Interest Periodicals--United Kingdom · Law · Philosophy & Religion · Fine & Performing Arts · Social Sciences · History · History--History of North And South America · Books · microfilm

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/bim_eighteenth-century_essays-on-physiognomy-f_lavater-johann-caspar_1789_1/bim_eighteenth-century_essays-on-physiognomy-f_lavater-johann-caspar_1789_1.pdf

Đánh giá

Bản đang lưu là tập một của Essays on Physiognomy, ấn bản tiếng Anh năm 1789, in theo bản gốc tiếng Đức của Johann Caspar Lavater (1741–1801), mục sư và nhà văn Thụy Sĩ gốc Zürich. Tên sách đầy đủ trên trang nhan đề có lỗi in "knol edge" thay cho "knowledge", chi tiết nhỏ nhưng hữu ích khi đối chiếu các bản số hóa khác nhau của cùng một ấn bản. Đây không phải trước tác văn chương hay luật học, dù trong kho được xếp lẫn vào nhóm Language & Literature và Law; nó thuộc dòng tướng pháp (physiognomy) — học thuyết suy đoán tính cách và năng lực nội tâm qua nét mặt, dáng hình — một lĩnh vực phổ biến ở châu Âu thế kỷ XVIII, nay chỉ còn giá trị như tư liệu lịch sử tư tưởng.

Việc quy thuộc tác giả cho Lavater ở tập này không gây tranh cãi, song vấn đề truyền bản phức tạp. Nguyên bản tiếng Đức, Physiognomische Fragmente, ra từng phần trong khoảng 1775–1778; các bản tiếng Anh và tiếng Pháp sau đó hình thành qua nhiều ngả dịch và biên tập khác nhau, có bản do Thomas Holloway khắc minh họa, có bản do các dịch giả khác nhau chấp bút, nên nội dung và thứ tự các đoạn giữa những lần in không hoàn toàn trùng khớp. Năm 1789 trên trang nhan đề vì vậy là niên đại của ấn bản tiếng Anh đang lưu, không phải năm tác phẩm ra đời. Giới nghiên cứu vẫn đối chiếu dị văn giữa các bản và giữa bản dịch với nguyên bản Đức.

Điều đáng lưu ý về mặt thư mục là dấu vết số hóa: tài liệu được chụp từ vi phim (microfilm) và ghi xuất xứ "Digitized from IA40312803-28", kèm chỉ dẫn tập trước và tập sau trong cùng lô — tập trước mang ký hiệu 1797, tập sau mang 1789. Sự xen kẽ niên đại ấy phản ánh cách các thư viện đóng gói nhiều ấn bản khác nhau của cùng một tác phẩm vào một tuyến số hóa, chứ không cho thấy thứ tự xuất bản thực tế. Người tra cứu nên xem mỗi ký hiệu là một đơn vị riêng.

Về vị trí trong truyền thống, Essays on Physiognomy từng có ảnh hưởng rộng ở Anh và châu Âu, gắn với mối quan tâm thời bấy giờ đối với việc đọc con người qua hình thể, và thường được đặt cạnh các trước tác cùng dòng như tác phẩm của Della Porta trước đó. Với người học ngày nay, giá trị chính là ở chỗ nó cho thấy một hệ hình tri thức đã từng được coi là khoa học, và là tư liệu để hiểu khí hậu trí tuệ cuối thế kỷ XVIII. Tính chất phỏng đoán của học thuyết này đã bị phê phán ngay từ đương thời và sau đó bị khoa học hiện đại bác bỏ.