Khảo luận về nhân tướng học, nhằm mở mang hiểu biết và lòng yêu thương nhân loại — quyển 3, phần 2 (Essays on Physiognomy)
Thông tin thư mục tham khảo từ archive.org.
Giới thiệu
Book digitized by Google from the library of Oxford University and uploaded to the Internet Archive by user tpb.; [3] Blätter, Seite 253-437, [46] Blätter : quarto; Mikrofiche-Ausg.: 4 Mikrofiches : 28x; Staatsbibliothek Berlin - Preuìscher Kulturbesitz; Microfiche. DE#Staatsbibliothek Berlin - Preuìscher Kulturbesitz
Tác giả: Lavater, Johann Caspar Nhà xuất bản: London : Murray Năm: 1798 Số trang (bản quét): 609
Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/essaysonphysiog07holcgoog/essaysonphysiog07holcgoog.pdf
Đánh giá
Johann Caspar Lavater (1741–1801) là mục sư Tin Lành người Zürich, tên tuổi gắn với trào lưu nhân học và thần học cảm tính cuối thế kỷ XVIII. Bộ Physiognomische Fragmente của ông, in tại Leipzig và Winterthur từ 1775 đến 1778, đặt nền cho môn "tướng pháp" theo nghĩa quán sát khuôn mặt và dáng vẻ bên ngoài để suy đoán tính cách, một lối đọc cơ thể mà hậu thế xếp vào dòng nhân tướng học phương Tây. Luận điểm ấy không do Lavater khai phá đơn độc; ông khai thác lại truyền thống tướng mạo cổ điển và các cộng sự vẽ minh hoạ cho bộ sách, nên quy tác giả ở mức cá nhân cần hiểu là quy cho chủ biên và người đặt khung lý thuyết hơn là tác giả của từng dòng.
Bản mang tựa Essays on Physiognomy là ấn phẩm tiếng Anh, ra đời sau khi nguyên tác tiếng Đức đã hoàn tất và tác giả đã mất, do đó có thể coi đây là một trong nhiều ngả chuyển ngữ của bộ sách chứ không phải văn bản gốc. Việc quy về London, Murray, năm 1804 khớp với giai đoạn bộ sách được phổ biến rộng ở Anh; song bản in này không hiếm dị bản, vì bộ tiếng Anh từng ra nhiều lần với người dịch và người biên tập khác nhau, thứ tự bản kẽm và cách chia tập có thể lệch nhau giữa các lần in. Những ai tra cứu sâu nên kiểm tra chính xác ấn bản và người chuyển ngữ trên trang tựa, vì yếu tố ấy quyết định dị văn.
Dữ kiện kho ghi số trang lớn cùng mô tả Blätter và số thứ tự 3,2 cạnh nhau cho thấy bản được mô tả theo lối trộn giữa sách in và bản sao kỹ thuật số, nhiều khả năng là một quyển trong bộ nhiều tập chứ không phải toàn bộ. Phần microfiche của Thư viện Quốc gia Berlin cho biết bộ này còn được lưu dưới dạng vi phim, tức đã được các thư viện lớn coi là tài liệu cần bảo tồn. Bản số hoá đến từ bản của Đại học Oxford, qua Google rồi Internet Archive, nên chất lượng hình ảnh phụ thuộc bản gốc; người đọc bản điện tử có thể gặp trang thiếu, trang mờ hoặc thứ tự lá bị đảo.
Với người học tướng pháp, vị trí của Lavater nằm ở chỗ ông hệ thống hoá một cách đọc cơ thể thành ngôn ngữ khảo cứu, đặt cạnh các bộ nhân tướng học khác trong cùng phông. Cần nhớ rằng học giới hiện đại xem phần lớn luận thuyết tướng mạo kiểu này là tiền khoa học, có giá trị như tư liệu lịch sử tư tưởng và mỹ thuật hơn là căn cứ diễn giải con người. Giá trị sử liệu của bản 1804 vì thế nằm ở chỗ nó cho thấy bộ sách du nhập Anh ra sao và được đóng gói thế nào cho độc giả không đọc được tiếng Đức.