Khảo luận về nhân tướng học, nhằm mở mang hiểu biết và lòng yêu thương nhân loại (Essays on Physiognomy)

Giới thiệu

Tác giả: Lavater, Johann Caspar, 1741-1801; Holcroft, Thomas, 1745-1809, tr Nhà xuất bản: London : William Tegg Năm: 1867 Số trang (bản quét): 792 Chủ đề: Physiognomy

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/essaysonphysiogn00lava/essaysonphysiogn00lava.pdf

Đánh giá

Cuốn sách này là bản dịch tiếng Anh của Physiognomische Fragmente, tác phẩm đồ sộ của Johann Caspar Lavater, mục sư và nhà văn Thụy Sĩ, người được xem là gương mặt đại diện cho phong trào nghiên cứu tướng mạo ở châu Âu nửa cuối thế kỷ XVIII. Công trình của Lavater ra đời trong bối cảnh trí thức thời Khai sáng, khi người ta tìm cách hệ thống hóa mối liên hệ giữa hình dáng bên ngoài, đặc biệt là khuôn mặt, với tính cách và năng lực bên trong của con người. Bản ghi ở đây mang tựa Essays on physiognomy, do Thomas Holcroft, một nhà văn và nhà dịch thuật người Anh, chuyển ngữ. Sự nghiệp dịch thuật của Holcroft khá phong phú; riêng với Lavater, bản dịch của ông có ảnh hưởng lớn trong việc phổ biến tư tưởng nhân tướng học ra thế giới nói tiếng Anh.

Về phương diện thư mục, đây là một ấn bản được lưu hành muộn, xuất bản năm 1867 tại London qua nhà William Tegg, tức cách xa thời điểm tác phẩm nguyên bản gần một thế kỷ. Điều này cho thấy sức sống kéo dài của tác phẩm trong thị trường sách tiếng Anh thế kỷ XIX, và cũng cho thấy bản dịch của Holcroft đã đi qua nhiều lần in lại. Vì không có đủ dữ kiện về các lần tái bản trung gian trong tay, người đọc nên lưu ý rằng bản đang lưu có thể là một mắt khâu trong chuỗi truyền bản dài, và các dị bản giữa những lần in là chuyện thường gặp ở dòng sách minh họa như thế này. Phần phụ lục chỉ mục (index) có mặt trong bản này cũng là dấu hiệu của một ấn bản được biên tập cho mục đích tra cứu.

Một điểm không thể bỏ qua khi chú giải: đây là một tác phẩm còn nhiều tranh cãi trong giới nghiên cứu. Quy thuộc tác giả cho Lavater là chắc chắn, nhưng giá trị khoa học của nhân tướng học nói chung và của Lavater nói riêng đã bị giới học thuật hiện đại phê phán mạnh; cách hiểu phổ biến hiện nay xem đây là một hiện tượng lịch sử tư tưởng hơn là một ngành khoa học. Bên cạnh đó, các hình minh họa trong nguyên bản vốn đóng vai trò trọng tâm, nên chất lượng bản in và mức độ đầy đủ của tranh ảnh ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị sử dụng của từng ấn bản. Người đọc tài liệu này nên tiếp cận nó như một nguồn tư liệu về lịch sử nhân tướng học phương Tây, đặt cạnh những trước tác cùng dòng để thấy vị trí và giới hạn của nó.