Khảo luận về nhân tướng học, nhằm mở mang hiểu biết và lòng yêu thương nhân loại (Essays on Physiognomy)

Giới thiệu

Book digitized by Google and uploaded to the Internet Archive by user tpb.; Translation of Physiognomische Fragmente

Tác giả: Lavater, Johann Caspar, 1741-1801 Nhà xuất bản: London, Blake Năm: 1840 Số trang (bản quét): 797 Chủ đề: Physiognomy

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/essaysonphysiog04holcgoog/essaysonphysiog04holcgoog.pdf

Đánh giá

Johann Caspar Lavater (1741–1801) là mục sư Tin Lành người Zürich, tên gắn với cả một dòng sách tướng học châu Âu cuối thế kỷ XVIII. Nguyên tác Physiognomische Fragmente zur Beförderung der Menschenkenntnis und Menschenliebe ra đời bằng tiếng Đức, in dần thành nhiều tập trong khoảng thập niên 1770–1780; bản đang lưu là bản dịch tiếng Anh, và lần in năm 1878 của nhà Blake ở London cho thấy tác phẩm vẫn còn được đọc và tái bản gần một thế kỷ sau khi tác giả mất, một phần nhờ vị trí của nó trong trào lưu tướng học và nhân chủng học hình thể thời Khai sáng. Nhà nước thư mục xếp vào mục Tướng Pháp, cách xếp tuy không kể hết được lai lịch Đức của sách, nhưng đúng ở chỗ chỉ dòng học thuật mà nó thuộc về.

Việc quy thuộc tác giả ở đây đơn giản và ít tranh cãi: Lavater là người chủ trì khuynh hướng tướng học này, dù nguyên tác Đức được biết đến như một công trình tập thể có đóng góp của Goethe, Herder và một số họa sĩ khắc bản — vai trò và mức độ tham gia của từng người trong đó lại là chuyện còn được bàn. Cần nói ngay rằng tướng học Lavater đặt nền trên giả định đoán tính cách, năng lực đạo đức con người qua nét mặt, sọ mặt và dáng điệu — giả định chưa bao giờ đứng vững về sau và bị giới khoa học tự nhiên cũng như nhân học bác bỏ. Giá trị của sách hôm nay không nằm ở chỗ đúng sai của kết luận, mà ở tư liệu về một cách nhìn con người từng ăn sâu trong văn hóa phương Tây thế kỷ XVIII–XIX, ảnh hưởng cả đến văn học, hội họa và tư tưởng về giáo dục.

Bản lưu hành nơi đây là bản điện tử do Google số hóa và đưa lên Internet Archive, có phần đánh số cxxviii trang đầu (phần dẫn luận, danh mục, khắc hình) cộng 507 trang nội dung. Đây là một ấn bản dịch Anh ngữ, và nếu muốn nghiên cứu nghiêm túc về văn bản, người đọc cần so với nguyên bản Đức cùng các bản dịch Pháp — vì các dị bản dịch thuật thường khác nhau về lượng hình minh họa và cách diễn giải then chốt. Ngoài ra, câu "Translation of Physiognomische Fragmente" trong mô tả tự nó đã nói rõ quan hệ giữa bản đang lưu và nguyên tác.