Khảo luận về nhân tướng học, nhằm mở rộng hiểu biết và lòng yêu thương nhân loại (Essays on Physiognomy)

Giới thiệu

Engraved title-page with vignettes; Vols. 2 and 3 are paged consecutively

Tác giả: Lavater, Johann Caspar, 1741-1801 Nhà xuất bản: London, Sold by H.D. Symonds Năm: 1797 Số trang (bản quét): 538 Chủ đề: Physiognomy

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/essaysonphysiogn04lava/essaysonphysiogn04lava.pdf

Đánh giá

Johann Caspar Lavater (1741–1801) là mục sư Tin Lành người Zürich, tên tuổi gắn với trào lưu tướng pháp (physiognomy) bùng nổ ở châu Âu cuối thế kỷ XVIII. Bộ Essays on physiognomy của ông — nguyên tác tiếng Đức là Physiognomische Fragmente, khởi in từ 1775 — tìm cách hệ thống hóa việc suy đoán tính cách, năng lực tinh thần qua nét mặt và hình dáng cơ thể, đặt trên nền thần học tự nhiên: nhận ra con người qua diện mạo là một cách nhận ra dấu vết của Tạo hóa. Đây là tác phẩm trung tâm của dòng tướng pháp phương Tây, đối tượng đọc rộng rãi ở Đức, Anh, Pháp trong vài thập niên quanh năm 1800.

Bản đang lưu là ấn bản tiếng Anh in tại London năm 1797, do H.D. Symonds phát hành. Việc dịch Lavater sang tiếng Anh diễn ra ngay từ thập niên 1780 với sự tham gia của nhiều tay dịch khác nhau, và các bản in nối tiếp nhau có khác biệt đáng kể về thứ tự, mức độ rút gọn và phần minh họa; giới thư mục học vẫn chưa thống nhất hoàn toàn về quan hệ giữa các bản này. Dữ kiện ghi "bản 2 và 3 đánh số trang liên tục" cho thấy đây là một tập thuộc bộ nhiều quyển, không phải ấn bản trọn vẹn trong một cuốn; người đọc cần lưu ý điều đó khi tra cứu. Phần tranh khắc kèm theo — như trang nhan đề có vignette — vốn là thành phần không thể tách rời của bộ sách, vì lập luận của Lavater dựa nhiều vào hình minh họa chân dung.

Lavater không tự nhận là nhà giải phẫu hay tâm lý học; phương pháp của ông dựa trên quan sát và đối chiếu chân dung, nên giới khoa học ngay thời đó đã phản biện, tiêu biểu là Georg Christoph Lichtenberg. Mức độ quy thuộc tác giả cho văn bản tiếng Anh cũng cần đặt trong bối cảnh: bản dịch có thể do người khác biên tập, thêm bớt, gán ghép thêm chú giải, nên không hẳn mọi câu chữ đều là của Lavater. Về phương diện truyền thống học thuật, bộ này nằm trong mạch đi từ tướng pháp cổ đại đến các lý thuyết hình thể học (physiognomy, sau này là nhân trắc học) thế kỷ XIX.