Khảo luận về nhân tướng học, nhằm mở rộng hiểu biết và lòng yêu thương nhân loại (Essays on Physiognomy)

Giới thiệu

Engraved title-page with vignettes; Vols. 2 and 3 are paged consecutively

Tác giả: Lavater, Johann Caspar, 1741-1801 Nhà xuất bản: London, Sold by H.D. Symonds Năm: 1797 Số trang (bản quét): 400 Chủ đề: Physiognomy

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/essaysonphysiogn01lava/essaysonphysiogn01lava.pdf

Đánh giá

Johann Caspar Lavater (1741–1801), mục sư Tin Lành gốc Zürich, là tác giả bộ Physiognomische Fragmente mà bản tiếng Anh mang tựa Essays on Physiognomy này. Tác phẩm thuộc dòng tướng học (physiognomy) châu Âu, hệ thống hóa việc suy đoán tính cách và năng lực nội tại từ đường nét cơ thể, trên hết là khuôn mặt và đầu. Lavater không phải người khai sinh lối xem tướng — truyền thống này có gốc từ cổ đại — nhưng ông là đầu mối đưa nó thành một ngành học phổ biến và có phương pháp trình bày riêng trong nửa sau thế kỷ XVIII.

Việc quy tác phẩm cho Lavater là chắc chắn; bản in này xuất hiện trong khoảng mười lăm năm cuối đời ông, khi nguyên bản tiếng Đức đang được chuyển sang các tiếng châu Âu. Bản tiếng Anh ra đời qua nhiều ngả dịch và biên tập khác nhau, có bản do chính tác giả cộng tác, có bản do người khác chủ trì, nên nội dung giữa các bản không hoàn toàn trùng khớp. Cũng vì vậy bản in năm 1797 tại London không nên đồng nhất với nguyên bản Đức về kết cấu lẫn dung lượng.

Điểm đáng lưu ý về mặt thư mục: bản đang lưu có trang tựa khắc hình (engraved title-page) kèm tiểu họa, và các tập 2, 3 được đánh số trang liên tục, cho thấy nhiều khả năng đây là một phần trong bộ nhiều tập chứ không phải một cuốn độc lập trọn vẹn. Sự hiện diện của tranh khắc không chỉ là chuyện mỹ thuật: minh họa là phần cốt lõi của phương pháp Lavater, vì toàn bộ lập luận dựa trên việc so sánh hình vẽ các khuôn mặt, nên bản không hình bị coi là thiếu hụt so với bản có hình.

Trong truyền thống tướng học, bộ này thường được kể bên cạnh các trước tác cổ điển về physiognomy mà Lavater chịu ảnh hưởng, và bản thân nó lại là nguồn ảnh hưởng ngược trở lại cho văn học và khoa học hình sự châu Âu thế kỷ XIX. Những luận điểm nền tảng của Lavater — liệu nét mặt có thực sự đọc được thành tính cách — về sau bị giới nghiên cứu phê phán và không còn được coi là khoa học, nhưng bộ sách vẫn cần cho người muốn tra cứu tư liệu gốc của khuynh hướng này. Việc xác định chính xác đây là ấn bản nào trong số các bản tiếng Anh thời đó, và quan hệ của nó với bản dịch của người khác, còn phải đối chiếu trực tiếp với các bản lưu.