Khảo luận về nhân tướng học, nhằm mở rộng hiểu biết và lòng yêu thương nhân loại (Essays on Physiognomy)
Thông tin thư mục tham khảo từ archive.org.
Giới thiệu
Engraved title-page with vignettes; Vols. 2 and 3 are paged consecutively
Tác giả: Lavater, Johann Caspar, 1741-1801 Nhà xuất bản: London, Sold by H.D. Symonds Năm: 1797 Số trang (bản quét): 356 Chủ đề: Physiognomy
Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/essaysonphysiogn03lava/essaysonphysiogn03lava.pdf
Đánh giá
Đây là bản dịch tiếng Anh của bộ Essays on Physiognomy, tác phẩm làm nên tên tuổi Johann Caspar Lavater (1741-1801), mục sư và nhà văn Thụy Sĩ gốc Zürich. Bộ sách ra đời trong bối cảnh châu Âu cuối thế kỷ XVIII say mê tướng thuật, một dòng học vấn nay xếp vào tiền thân của nhân tướng học và nhân học thể chất; luận đề trung tâm của nó là mối liên hệ giữa đường nét bề ngoài của con người với tư cách và tinh thần bên trong.
Việc quy thuộc tác phẩm cho Lavater không gây tranh cãi, nhưng bản thân văn bản là sản phẩm tập thể theo cách riêng của thế kỷ XVIII. Nguyên bản tiếng Đức (Physiognomische Fragmente, 1775-1778) do chính tác giả chủ biên, có sự góp sức của Goethe trong khâu hình ảnh và gợi ý; bản tiếng Anh dựa trên bản Pháp của Mme de Staël? lại là vấn đề cần dè chừng, vì ngả dịch và người biên tập Anh đã thêm bớt đáng kể. Dữ kiện thư mục ở đây ghi bản London, H.D. Symonds, 1797, khổ có tranh khắc trang tựa, nên nhiều khả năng đây thuộc nhóm bản dịch rút gọn thịnh hành ở Anh thập niên 1790, không phải toàn bộ bộ ba quyển nguyên gốc.
Chi tiết "Vols. 2 and 3 are paged consecutively" là dấu vết của tình trạng truyền bản phức tạp: các tập của Lavater được đánh số và đóng ghép khác nhau giữa các lần in, khiến việc đối chiếu giữa các bản lưu hành ở Đức, Pháp, Anh thường không khớp trang. Người nghiên cứu cần đối chiếu với các bản in đầy đủ hơn cùng thời để tránh nhầm lẫn giữa bản rút gọn và nguyên bản. Trong lịch sử tư tưởng, tác phẩm này là điểm mốc: nó định hình cách nhìn tướng mạo phổ biến suốt thế kỷ XIX, đồng thời là đối tượng phê phán của giới khoa học sau này, nên vẫn có chỗ đứng trong nghiên cứu lịch sử nhân học và lịch sử tri thức hơn là trong thực hành tướng thuật.