Cicero — Bàn về thuật chiêm đoán (Cicero, De Divinatione)

Giới thiệu

Tác giả: Cicero Năm: 2024 Chủ đề: Cicero Divination

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/cicero-divinatione-loeb-arch/CICERO%20DIVINATION%20%5BYONGE%5D.pdf

Đánh giá

Tài liệu được ghi là tác phẩm của Cicero, tựa Việt hoá "Cicero Divination", bản lưu bằng tiếng Anh, năm 2024. Gần như chắc chắn đây là bản dịch tiếng Anh của De divinatione, khảo luận triết học của Marcus Tullius Cicero viết năm 44 TCN, gồm hai quyển đối thoại bàn về bói toán và tính khả tín của nó. Năm 2024 trên trang bìa chỉ là lần in lại hoặc lần phát hành của bản dịch, không phải niên đại tác phẩm; các bản dịch tiếng Anh phổ biến hiện hành thường là của William Armistead Falconer (in trong Loeb Classical Library) hoặc của David Wardle (Clarendon, 2006), nhưng dữ kiện đưa ra không cho biết bản đang lưu là bản nào.

Cần phân biệt rõ: Cicero không phải tác giả của một cuốn sách bói toán dùng trong thực hành, mà là người viết một tác phẩm triết học bình luận và phê phán các loại hình bói toán La Mã và Hy Lạp. Trong truyền thống nghiên cứu, De divinatione được xếp cùng nhóm các tác phẩm triết học muộn của Cicero (De natura deorum, De fato), nơi ông trình bày các lập trường của những trường phái khác nhau rồi nghiêng về hoài nghi học viện. Việc kho phân loại tài liệu này dưới mục "Bói Toán" do đó dựa trên đề tài chứ không phản ánh bản chất thể loại của văn bản.

Vì bản lưu là tiếng Anh, người đọc cần lưu ý đây là bản chuyển ngữ, không phải nguyên bản Latin. Truyền bản De divinatione phụ thuộc vào các thủ bản thời Trung cổ, và giữa các bản in/ bản dịch khác nhau có thể có dị văn, khác biệt về cách đánh dấu đoạn, cách dịch các thuật ngữ chuyên môn như divinatio, haruspex, augur. Người tra cứu nên kiểm tra lời giới thiệu và ghi chú của ấn bản cụ thể để biết bản dịch dựa trên thủ bản nào, và nếu dùng cho nghiên cứu thì nên đối chiếu với nguyên văn Latin hoặc bản dịch có chú giải.