Cicero — Bàn về tuổi già, Bàn về tình bạn, Bàn về thuật chiêm đoán (De senectute, De amicitia, De divinatione)

Giới thiệu

Tác giả: Cicero, Marcus Tullius; Falconer, William Armistead, tr Nhà xuất bản: London, W. Heinemann; Harvard University Press Năm: 1964 Số trang (bản quét): 594 Chủ đề: Old age · Friendship · Divination

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/details/cicerodesenectut00cice

Đánh giá

Một tập trong loạt Loeb Classical Library, in song ngữ Latinh–Anh, gồm ba đối thoại triết học của Cicero: De senectute (Về tuổi già), De amicitia (Về tình bạn) và De divinatione (Về bói toán). Loeb do James Loeb sáng lập từ đầu thế kỷ XX, chủ trương đưa văn bản Hy–La cổ điển đến tay độc giả Anh ngữ kèm nguyên bản đối chiếu; các tập thường do một học giả chuyên trách hiệu đính và dịch, ở đây là William Armistead Falconer. Cả ba tác phẩm đều thuộc giai đoạn Cicero viết về triết học, sau khi rời chính trường; De senectute và De amicitia là những đối thoại lấy cảm hứng từ truyền thống Platon và Khắc kỷ, thường được xếp vào nhóm "các đối thoại đạo đức", còn De divinatione là văn bản biện luận về bói toán, một trong những chuyên luận tôn giáo của ông.

Ba văn bản này có số phận truyền bản khác nhau. De divinatione còn đầy đủ trong các bản thảo trung đại; De senectute và De amicitia nổi tiếng và được sao chép, dịch rộng rãi từ thời Trung cổ, nên số bản thảo và dị văn phong phú hơn nhiều. Việc quy thuộc ba tác phẩm cho Cicero hầu như không gây tranh cãi trong giới nghiên cứu; vấn đề đặt ra chủ yếu ở niên đại chính xác của từng văn bản và trình tự soạn thảo, chỗ này vẫn còn ý kiến khác nhau. Việc Falconer dịch dựa trên bản Latinh nào, và ông chọn lựa dị văn ra sao, là điều người tra cứu nên xem trong phần dẫn nhập của chính tập sách; ở đây chỉ có dữ kiện thư mục nên không thể khẳng định.

Với phân loại "Bói Toán" trong kho, tập sách được xếp cạnh các tài liệu về bói toán dù phần lớn dung lượng dành cho hai đối thoại đạo đức. Điều này phản ánh một thực tế biên mục: các tuyển tập Loeb gộp nhiều tác phẩm dưới một gáy sách, và người phân loại thường bám vào tác phẩm được xem là trọng tâm hoặc chủ đề dễ nhận diện nhất. Người học cần biết De divinatione vì đây là một trong những nguồn cổ điển quan trọng bàn về thuật bói và về lập trường hoài nghi của Cicero đối với nó, đồng thời là tư liệu để đối chiếu với các bộ cùng dòng trong kho.