Cái nhìn tổng quan về khoa nhân học thực hành và phổ thông (Bird's-Eye View of Practical and Popular Anthropological Science)

Giới thiệu

Book digitized by Google and uploaded to the Internet Archive by user tpb.

Tác giả: W.A. Payne Nhà xuất bản: The author Năm: 1868 Số trang (bản quét): 159 Chủ đề: outlines · organ · brain · practical · popular · organs · phrenology · mental · faculties · physiognomy · public domain · negative temperament · human race · human mind · google book · practical akd · inch forward · external signs · book search · three quarters

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/birdseyeviewpra00payngoog/birdseyeviewpra00payngoog.pdf

Đánh giá

Cuốn sách này thuộc dòng tướng học và não tướng học (phrenology) – một trào lưu khoa học giả thuyết thịnh hành ở Anh và Mỹ suốt thế kỷ XIX, cho rằng các năng lực tinh thần định vị thành từng "cơ quan" trên bề mặt não và có thể đọc được qua hình dáng sọ. Tựa đề tự nhận là "practical and popular", tức nhắm vào bạn đọc phổ thông hơn là giới chuyên môn, và 159 trang là độ dày điển hình của loại sách phổ biến kiến thức thời đó. Tác giả W.A. Payne không phải tên tuổi lớn trong giới não tướng học; đây là một trong nhiều tác giả thứ cấp viết theo hệ thống của Gall và Spurzheim, và đến nay chưa có dữ kiện thư mục nào xác minh tiểu sử hay mức độ đóng góp của ông.

Phần chủ đề cho thấy sách xử lý đồng thời nhiều bình diện của truyền thống tướng pháp: quan hệ giữa cơ quan – não – các năng lực tinh thần, khái niệm "negative temperament", và các dấu hiệu ngoại hình (external signs) dùng để suy đoán tính khí, thể trạng. Việc xuất bản do chính tác giả đứng ra (The author, 1868) là mô hình phổ biến với văn bản đại chúng chưa qua nhà xuất bản chuyên nghiệp, thường dẫn tới số bản lưu hành ít và đóng góp ít vào dòng chính.

Đây là điểm cần lưu ý khi trích dẫn: nguồn số không kèm ghi chú về bản in gốc dùng để scan, nên không thể khẳng định đây là bản in đầu tiên hay bản in lại, cũng không rõ có dị văn giữa các bản. Xếp loại trong kho là Tướng Pháp, phản ánh cách người phân loại đặt nó vào nhóm sách bói toán – nhân tướng hơn là tâm lý học thực nghiệm.

Với người học lịch sử khoa học, cuốn này đáng chú ý ở chỗ nó là mẫu văn bản phổ thông hoá phản ánh sự giao thoa giữa não tướng học Gall – Spurzheim và truyền thống tướng mặt (physiognomy) cổ điển. Não tướng học chưa bao giờ được giới giải phẫu – sinh lý công nhận, nhưng như một hiện tượng văn hoá sách vở kéo dài gần trọn thế kỷ XIX, nó đáng được đọc như tài liệu về tư duy phân loại con người thời kỳ đó hơn là tài liệu tham khảo về não học.