Cẩm nang não tướng học và nhân tướng học (A Manual of Phrenology and Physiognomy)

Giới thiệu

A manual of phrenology and physiognomy

Tác giả: Riley, A Nhà xuất bản: Blackpool, E. Lomax and son, printers Năm: 1884 Chủ đề: Phrenology · Physiognomy

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/39002086424976.med.yale.edu/39002086424976.pdf

Đánh giá

Ấn phẩm này là một sách hướng dẫn (manual) về hai lối diễn giải con người qua hình thể: tướng pháp đầu (phrenology) và tướng pháp diện mạo (physiognomy). Đây là dạng lưu hành phổ biến của loại tri thức này trong thế kỷ 19, khi các khuynh hướng trên rời khỏi địa hạt học thuật nghiêm túc để trở thành sách phổ thông dành cho người đọc muốn tự phán đoán tính cách người khác. Một số thư mục học xếp phrenology vào dòng "phrenology" nhưng physiognomy lại thuộc dòng "physiognomy" cổ điển; ở đây chúng được ghép chung trong một "manual" vốn có truyền thống xuất phát từ các tác gia về sau như Johann Caspar Lavater (1741-1801), người đã đặt nền tảng cho việc đọc nét mặt.

Tác giả ghi trên bản là A. Riley, nhưng mức độ chắc chắn về danh tính này còn thấp: không có tiểu sử đáng tin nào để nói ông là ai, hoạt động ở đâu, hay có mối liên hệ nào với trào lưu tướng pháp đầu ở Anh thế kỷ 19. Địa chỉ nhà in, Blackpool, cho thấy đây là sách địa phương, quy mô nhỏ, không thuộc các nhà xuất bản chuyên làm sách khoa học đương thời. Điều này thường đi kèm với việc văn bản phải dựa nhiều vào những bộ sách có trước. Việc xác minh danh tính tác giả và tính nguyên bản của nội dung, vì thế, không nên thực hiện nếu chỉ dựa vào bản này.

Bản đang lưu là bản tiếng Anh, nhiều khả năng là bản ấn hành duy nhất, chưa qua dịch lại. Với loại sách phổ thông được in tại địa phương, dị văn giữa các bản (nếu có tái bản) thường tập trung ở phần phụ lục và bảng minh họa, chứ không phải ở thân văn. Vì người dùng không có dữ liệu về lần tái bản hay số trang, các nhận định về truyền bản chỉ nên dừng ở mức: bản này được phát hành dưới dạng ấn bản đơn lẻ năm 1884, và việc nó còn tồn tại đến ngày nay phần lớn nhờ các thư viện số hoá bản public domain, trong đó có Archive.org. Người học muốn khảo sát trào lưu này cần đối chiếu với các tác phẩm nền tảng như của Gall, Spurzheim, Combe và Lavater để thấy đâu là phần kế thừa, đâu là phần phổ thông hoá.

Sách này có ích chủ yếu với người nghiên cứu lịch sử tư tưởng về việc "đọc" cơ thể con người: nó cho thấy cách những lý thuyết hình thể được đóng gói thành sách tự học ra sao ở tầng thấp của thị trường sách thế kỷ 19. Xếp vào loại "Tướng Pháp" trong kho là hợp lý, song cần lưu ý các trường phái tướng pháp phương Đông và phương Tây khác nhau về nguyên lý, nên không nên gộp chúng làm một.