Thái Huyền Kinh, quyển 1–2 (太玄經)

Giới thiệu

本书10卷，拆分成3册。 影印古籍 乾隆御览本四庫全書薈要·子部

Tác giả: （漢）揚雄 Số trang (bản quét): 136 Chủ đề: 四庫全書薈要 · 子部 · 漢

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06082281.cn/06082281.cn.pdf

Đánh giá

太玄經 là tác phẩm triết học – chiêm nghiệm của Dương Hùng (揚雄, 53 TCN – 18 CN), người đất Thục, sống vào giai đoạn chuyển tiếp giữa Tây Hán và Tân. Sách mô phỏng cấu trúc Kinh Dịch nhưng thay hệ bát quái bằng hệ cửu cung: lấy "huyền" làm nguyên lý trung tâm, dựng thành 81 thủ (首), mỗi thủ tương ứng với bốn phương của bốn thời đoạn, hợp thành 729 tán (贊), cộng thêm hai tán "duy" và "doanh" thành 731. Đây là một trong những nỗ lực hệ thống hoá vũ trụ luận bằng con số đáng chú ý nhất của Hán học, bên cạnh Thái huyền bản thân còn gắn với Pháp ngôn và Thuyết văn giải tự của cùng tác giả theo truyền thống quy thuộc.

Về tác giả, phần lớn thư tịch cổ như Hán thư – Dương Hùng truyện ghi nhận Dương Hùng soạn 太玄, nhưng mức độ hoàn chỉnh và vai trò của lớp văn bản hiện hành vẫn còn điểm phải bàn. Một số học giả hiện đại đặt lại vấn đề về niên đại thành thư và khả năng có sự can thiệp của người đời sau trong khâu truyền bản; cách hiểu phổ biến nhất vẫn là tác phẩm do chính Dương Hùng trước tác trong khoảng cuối Tây Hán, sau đó được chú giải qua nhiều đời, tiêu biểu là Tư Mã Quang thời Bắc Tống trong tập Thái huyền tập chú, nhưng chi tiết ấy không thuộc bản đang xét ở đây.

Bản lưu hành trong kho là bản ảnh ấn thuộc Khâm định Tứ khố toàn thư hội yếu (乾隆御覽本四庫全書薈要), phần Tử bộ, gồm hai quyển đầu của bộ 10 quyển, đóng thành ba sách. Việc ấn hành theo dạng ảnh ấn nguyên bản khiến dị văn giữa các bản Tứ khố và các hệ bản khác như Phúc bản hay bản khắc đời Minh – Thanh là điều cần lưu ý khi đối chiếu. Với người đọc cổ học, 太玄 là mắt xích nối giữa Kinh Dịch và truyền thống số thuật Hán – Tống, đồng thời là dữ liệu quan trọng để theo dõi cách người Hán tiếp nhận và cải biến mô hình bát quái.