Nhật giảng Kinh Dịch giải nghĩa (quyển 8)

Giới thiệu

Cuốn sách "Nhật giảng Dịch kinh giải nghĩa·Quyển 8" (tựa gốc: 日講易經解義·卷八) thuộc bộ Tứ khố toàn thư hối yếu, nằm trong phần kinh bộ, loại Dịch học. Đây là ấn bản in lại từ bản cổ, được chép trong kho sách Tứ khố thời nhà Thanh. Toàn bộ tác phẩm gồm 18 quyển, được chia thành 15 tập, trong đó quyển 8 bàn sâu về nội dung giải nghĩa Kinh Dịch theo phương pháp giảng dạy hằng ngày. Sách tập trung trình bày các nguyên lý và ứng dụng của Dịch học trong bối cảnh triều đình phong kiến. Nội dung phản ánh tư tưởng kinh điển Nho gia, phục vụ việc nghiên cứu và thực hành đạo lý qua Kinh Dịch.

Nhan đề gốc: 日講易經解義·卷八 Tác giả: （清）康熙聖祖仁皇帝 Nhà xuất bản: 世界書局印行 Số trang (bản quét): 121 Chủ đề: 四庫全書薈要 · 经部 · 易類 · 清

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06075350.cn/06075350.cn.pdf

Đánh giá

Nhật giảng Kinh Dịch giải nghĩa là bộ sách giảng giải Kinh Dịch do triều đình nhà Thanh tổ chức biên soạn, thuộc loại "nhật giảng" — thể sách ghi lại hoặc phỏng theo các buổi kinh diên, tức giảng giải kinh điển cho vua nghe. Sách mang tên Khang Hy Thánh Tổ Nhân Hoàng đế trên bản in, nhưng theo thông lệ nhật giảng thời Thanh, vua đứng tên chủ trì còn nội dung do các nho thần sung chức kinh diên giảng quan biên soạn; việc quy thuộc cho riêng ngự danh Khang Hy cần hiểu là quy thuộc thể chế, không phải bút pháp cá nhân.

Bộ sách nằm trong hệ Tứ khố toàn thư hối yếu, phần kinh bộ, loại Dịch. Cần phân biệt: Tứ khố toàn thư hối yếu là bộ tuyển được biên riêng cho hoàng đế đọc, khác với Tứ khố toàn thư do Càn Long chỉ đạo, tuy hai hệ có liên hệ trong khâu thu thập và khảo đính. Bản lưu này ghi "摛澡堂四庫全書薈要" nơi bản mô tả gốc, còn mô tả của thư viện dẫn tên "摛藻堂", lệch một chữ giữa hai cách chép — chi tiết vặt nhưng nên ghi nhận khi đối chiếu bản.

Toàn bộ 18 quyển, chia thành 15 tập; bản đang xét là quyển 8 với 121 trang, là ảnh ấn (影印) từ bản cổ, tức ảnh chụp nguyên dạng bản in chứ không phải bài phiên điểm hay dịch. Người đọc hôm nay tiếp cận qua bản số hoá lưu trên Archive.org, không phải qua bản khắc gốc, nên mọi khảo sát dị văn cần lần về bản ảnh gốc của Hối yếu.

Vị trí của bộ sách trong Dịch học triều Thanh nằm ở chỗ nó phản ánh cách đọc Dịch chính thống của triều đình, lấy Nho gia làm chuẩn và hướng về đạo trị nước. Ai nghiên cứu Dịch học đời Thanh hoặc lịch sử kinh diên cần biết đến nó, dù đây là văn bản quan phương mang tính giáo hoá nhiều hơn là trước tác học thuật cá nhân.