Ngự Toản Chu Dịch Thuật Nghĩa, quyển 5 (御纂周易述義)

Giới thiệu

本书10卷，拆分成7册。 影印古籍 摛澡堂四庫全書薈要·经部·易類

Tác giả: （清）乾隆 Nhà xuất bản: 世界書局印行 Số trang (bản quét): 107 Chủ đề: 四庫全書薈要 · 经部 · 易類 · 清

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06075332.cn/06075332.cn.pdf

Đánh giá

御纂周易述義 là một trong những bộ sách do triều đình nhà Thanh tổ chức biên soạn, mang danh nghĩa Càn Long ngự soạn. Sách thuộc Kinh bộ, Dị loại, được đưa vào Tứ khố toàn thư hội yếu, tức bộ tuyển tập tinh gọn của Tứ khố toàn thư do triều đình biên tập song song với chính bộ. Việc ghi tác giả là Càn Long phản ánh quy cách chung của các bộ ngự soạn thời Thanh: hoàng đế đứng tên chủ trì, còn phần biên soạn thực tế do các nho thần trong Hàn lâm viện đảm trách. Cần phân biệt sách này với Chu Dịch chiết trung và các bộ Dị học khác cùng thời, vì tuy cùng nằm trong chương trình ngự soạn nhưng khác nhau về phạm vi và cách xử lý.

Về phương diện học thuật, đây là văn bản chú giải Kinh Dịch theo hướng tôn sùng Trình Di và Chu Hy, kế tục truyền thống Nghĩa lý mà triều đình nhà Thanh chủ trương. Sách không phải tác phẩm cá nhân mà là sản phẩm tập thể, nên việc quy thuộc cụ thể cho từng cá nhân biên soạn thường không rõ ràng trong thư mục cổ. Niên đại hình thành gắn với thời Càn Long, nhưng các chi tiết về quá trình biên soạn, người chấp bút, và các lần hiệu đính vẫn còn điểm cần đối chiếu giữa các nguồn thư mục khác nhau, nên không thể khẳng định chắc chắn nếu chỉ dựa vào dữ kiện hiện có.

Dữ kiện thư mục cho biết bản đang lưu là bản in của Thế giới thư cục, dạng ảnh chụp cổ tịch (影印古籍), được chia từ bộ mười quyển thành bảy sách, trong đó tập đang xét là quyển năm. Đây là bản lưu hành dựa trên nguyên bản 摛藻堂 Tứ khố toàn thư hội yếu, không phải bản khắc độc lập. Bản ảnh chụp của Thế giới thư cục thường có chất lượng tùy thuộc vào bản gốc được dùng để in lại, và giữa các bản Tứ khố hội yếu với Tứ khố toàn thư có thể có dị văn do hiệu đính hoặc chép tay khác nhau, điều này người tra cứu cần lưu ý khi đối chiếu văn bản.

Người học Kinh Dịch cần biết tới bộ này vì nó đại diện cho quan điểm chính thức của triều đình Thanh đối với Dị học, một mốc trong dòng Nghĩa lý quan phương, đồng thời là tài liệu để so sánh với các bộ Dị học tư nhân cùng thời. Bản ảnh chụp còn giữ được hình thức nguyên bản, hữu ích cho việc khảo sát dị bản và lịch sử truyền bản của Dị học thời Thanh.